ویژگی های کلاس درس مطلوب از دیدگاه دانش آموزان

کلاس درس به عنوان یکی از بنیادی ترین ارکان فرآیند آموزش رسمی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش، انگیزه، عملکرد تحصیلی و رشد همه جانبه دانش آموزان ایفا می کند. مطالعات جدید نشان می دهد که کیفیت تجارب آموزشی دانش آموزان عمدتا وابسته به ویژگی ها و مولفه های کلاس درس است؛ بنابراین، شناسایی مولفه های کلاس درس مطلوب از منظر خود دانش آموزان، به منزله زمینه سازی برای ارتقای عدالت آموزشی، افزایش مشارکت، شکوفایی استعدادها و بهبود سلامت روانی و اجتماعی آنان اهمیت زیادی دارد. از دیدگاه دانش آموزان، کلاس درس ایده آل مجموعه ای است از عوامل فیزیکی، روانی، اجتماعی، آموزشی و فناورانه که در ارتباطی پویا، محیطی انگیزشی و حمایتگر را پدید می آورند.در بعد روانی-عاطفی، مهم ترین ویژگی های کلاس مطلوب، وجود تعامل مثبت و محترمانه معلم با دانش آموزان، فضای صمیمی و بی تنش، امنیت روانی، پذیرش تفاوت های فردی، ارزش گذاری بر نظرات و احساسات دانش آموز و پرورش عزت نفس، حس خودکارآمدی و تعلق به جمع است. دانش آموزان بیان می کنند کلاس هایی که در آنها از بی احترامی، تمسخر، تهدید و تبعیض خبری نیست و معلم با زبان همدلی، صبر و مهارت، دانش آموزان را راهبری می کند، بیشترین بازده تحصیلی و انگیزه حضور را برایشان به همراه دارند.در حوزه آموزشی-یاددهی، کلاس مطلوب باید مبتنی بر روش های فعال، مشارکتی، متنوع و خلاق باشد. استفاده از تکنولوژی های نوین، بهره گیری از مثال های واقعی، پیوند محتوا با زندگی روزمره و جامعه، رعایت عدالت آموزشی و توجه فردی به پتانسیل های متفاوت، از جمله مطالبه های مهم دانش آموزان است. ارائه بازخورد سازنده، فرصت بیان پرسش بدون نگرانی از قضاوت، و ایجاد فضای یادگیری مبتنی بر اشتباه و تجربه، فضای یادگیری را برای شکوفایی و رشد آماده می کند.ابعاد فیزیکی و محیطی کلاس مطلوب نیز برای دانش آموزان اهمیت بالایی دارد: نور، تهویه، چیدمان صندلی ها، زیبایی محیط، وجود وسایل کمک آموزشی و امکان تحرک کافی همگی از دید آنان در افزایش تمرکز، نشاط و درگیرشدن با درس نقش دارند. احساس امنیت و رفاه فیزیکی، پیش نیاز تجربه یادگیری مثبت است.در سطح اجتماعی و فرهنگی، کلاس مطلوب از نگاه دانش آموز واجد ویژگی هایی چون احترام متقابل، پذیرش فرهنگ ها و عقاید مختلف، فرصت برای ابراز خود، و بسترسازی برای رشد روابط مثبت و همکاری میان دانش آموزان است. دانش آموزان خواهان کلاسی اند که نه فقط بر رقابت، بلکه بر همکاری، همدلی، مشارکت و احساس مسئولیت جمعی تاکید دارد. شفافیت قوانین، برقراری عدالت (توزیع عادلانه توجه و فرصت)، و پیشگیری از برچسب زنی و کلیشه سازی، انتظارات اساسی دانش آموزان هستند.در نهایت از نظر بسیاری از دانش آموزان، کلاس درس مطلوب جایی است که همزمان حس رشد، استقلال، امنیت، شادی و انگیزه را تقویت کند و معلم نقش تسهیل گر، مشاور و الهام بخش داشته باشد. مشارکت خانواده ها، انعطاف پذیری در برخورد با شرایط ویژه دانش آموزان (مثل اضطراب، مشکلات اجتماعی و…) و فراهم کردن فرصت تجربه واقعی زندگی (کار گروهی، پروژه محور، مهارتی) نیز از جمله عوامل مکمل است.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، مطلوب ، کلاس ، درس ، دیدگاه