نشاط ذهنی دانش آموزان دختر: نقش سبک های دلبستگی و بیگانگی از والدین با میانجیگری نیازهای اساسی روانشناختی

هدف این پژوهش، تعیین نقش سبک های دلبستگی و بیگانگی از والدین در تبیین نشاط ذهنی دانش آموزان دختر با میانجیگری نیازهای اساسی روانشناختی ابود. جامعه آماری این پژوهش توصیفی – همبستگی حدودا ۳۳۰۰ نفر و شامل همه دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی شهر تبریز (۱۴۰۰-۱۴۰۱) بود که ۲۵۰ نفر آنان به روش نمونه-گیری دردسترس انتخاب و به صورت آنلاین به ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های نشاط ذهنی ریان و فردیک (۱۹۹۷)، سبک های دلبستگی هازن و شیور (۱۹۸۷)، بیگانگی از والدین گاردنر (۲۰۰۱) و نیازهای اساسی روانشناختی گاردیا، دسی و رایان (۲۰۰۰) پاسخ دادند. نتایج تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهایSPSS-۱۶ و AMOS۲۴ نشان داد که ضمن برازش خوب مدل پژوهشی (۰۵/۰ = RMSEA)، سبک های دلبستگی ایمن، اجتنابی و دوسوگرا اثرمستقیم و به واسطه نیاز روانشناختی ارتباط اثرغیرمستقیم بر نشاط ذهنی داشتند (۰۵/۰< P). بیگانگی از والدین فقط اثرمستیقیم بر نشاط ذهنی داشت (۰۱/۰< P). بین سبک ایمن و نیازهای اساسی روانشناختی (ارتباط، شایستگی و خودمختاری) با نشاط ذهنی دانش آموزان دختر رابطه مثبت بدست آمد؛ این رابطه بین سبک های اجتنابی و دوسوگرا و بیگانگی از والدین با نشاط ذهنی منفی بود (۰۱/۰< P). با در نظر گرفتن یافته های پژوهشی، سیاستگذاری های کلان مناسب و برگزاری کارگاه های آموزشی برای گروه های هدف در راستای تقویت سبک های دلبستگی ایمن، کاهش بیگانگی از والدین و تامین نیازهای روانشناختی در ارتقای نشاط ذهنی دختران نوجوان اهمیت دارد.

کلیدواژه ها:

بیگانگی از والدین ، سبک های دلبستگی ، نشاط ذهنی ، نوجوان ، نیازهای اساسی روانشناختی