تحلیل اثربخشی تلفیق روش های یادگیری مبتنی بر پروژه با برنامه درسی رسمی در ارتقای تفکر انتقادی دانش آموزان دوره ابتدایی

هدف اصلی این پژوهش، بررسی میزان اثربخشی تلفیق روش های یادگیری مبتنی بر پروژه (Project-Based Learning) با برنامه درسی رسمی در ارتقای مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان دوره ابتدایی است. با توجه به تحولات گسترده در رویکردهای تعلیم و تربیت در قرن ۲۱، نیاز به تربیت فراگیرانی با قابلیت تحلیل، استدلال، و قضاوت مستقل بیش از پیش احساس می شود. از این رو، طراحی روش هایی که مهارت های تفکر سطح بالا را در دل محتوای درسی پرورش دهند، ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد شبه آزمایشی و با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل و آزمایش انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی در یکی از مناطق شهری بود که از میان آن ها ۶۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و در دو گروه قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۸ هفته آموزش خود را بر اساس تلفیق یادگیری پروژه محور با اهداف و محتوای رسمی برنامه درسی دریافت نمود، در حالی که گروه کنترل مطابق رویه سنتی آموزش دید. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه استاندارد تفکر انتقادی کالیفرنیا (CTDI) بود که پیش و پس از مداخله برای هر دو گروه اجرا شد. نتایج تحلیل آماری با استفاده از آزمون کوواریانس نشان داد که بین عملکرد دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد و مداخله تلفیقی به طور معناداری موجب ارتقای مولفه های تفکر انتقادی شامل استدلال استقرایی، استنتاج و تحلیل شد. یافته های پژوهش تاکید می کنند که طراحی برنامه های یادگیری مبتنی بر پروژه در چارچوب برنامه درسی رسمی می تواند گامی موثر در جهت پرورش مهارت های قرن ۲۱ در دانش آموزان ابتدایی باشد. در پایان، پیشنهادهایی برای به کارگیری این رویکرد در سطوح سیاست گذاری آموزشی و طراحی برنامه درسی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر پروژه ، برنامه درسی رسمی ، تفکر انتقادی ، آموزش ابتدایی ، روش های نوین تدریس