کیهان شناسی قرآنی: تحلیل آیات مرتبط با پیدایش و تحول جهان مادی

چکیده پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی آیات منتخب قرآن کریم در حوزه کیهان شناسی، به ویژه آیات ناظر بر آغاز، انبساط و فرجام جهان، در پرتو یافته ها و مدل های علمی معاصر می پردازد. هدف اصلی، فهم دقیق پیام این آیات با رویکردی روشمند است که شامل تحلیل لغوی واژگان کلیدی (نظیر اید، موسعون، رتق، فتق، طی)، بررسی تطور دیدگاه های تفسیری (کلاسیک و معاصر)، تبیین مدل های علمی مرتبط (از جهان ایستا تا مهبانگ و سناریوهای پایان جهان)، و نقد و ارزیابی ادعاهای مطرح شده پیرامون اعجاز علمی قرآن در این حوزه است. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی و تطبیقی و با بهره گیری از منابع اصلی لغوی، تفسیری و علمی صورت پذیرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که واژگان قرآنی دارای لایه های معنایی عمیقی هستند که ظرفیت های متعددی برای تفسیر، از جمله در پرتو دانش بشری معاصر، فراهم می آورند. در حالی که تفاسیر تحت تاثیر علم جدید، سازگاری برخی آیات با مفاهیمی نظیر انبساط جهان و وضعیت اولیه عالم را محتمل دانسته اند، اثبات قطعی اعجاز علمی نیازمند رعایت معیارهای سختگیرانه تفسیری و علمی و پرهیز از تحمیل معانی بر نص است. مقاله استدلال می کند که آیات کیهانی قرآن در درجه اول با هدف هدایت و بیان عظمت و قدرت الهی در آفرینش و تدبیر عالم نازل شده اند و سازگاری آن ها با حقایق علمی، شاهدی بر منشا واحد عالم تکوین و تدوین است، بدون آنکه قرآن را به کتابی درسی در علوم تجربی فروکاهد. واژگان کلیدی کیهان شناسی قرآنی، انبساط جهان، مهبانگ، رتق و فتق، طی السماء، اعجاز علمی قرآن، پایان جهان. ۱. مقدمه با عنایت به اهمیت و منزلت یگانه قرآن کریم در معارف اسلامی و ضرورت فهم پیام آن در اعصار گوناگون و همزمان با پیشرفت های شگرف بشر در شناخت عالم هستی به واسطه علم کیهان شناسی، پرسش از نسبت میان آیات الهی و یافته های علمی، به ویژه در حوزه آغاز، تحول و فرجام جهان، به یکی از مسائل کانونی در مطالعات دینی و علمی مبدل شده است. این پژوهش، با هدف واکاوی این نسبت در پرتو مجموعه ای از آیات محوری قرآن کریم که به توصیف پدیده های کیهانی می پردازند، شکل گرفته است. مسئله بنیادین تحقیق حاضر، فهم دقیق و چندوجهی این آیات در بستر زبان عربی و سوابق تفسیری، و سپس تحلیل تطبیقی آن با مدل ها و شواهد علمی معاصر در باب کیهان شناسی، به ویژه در موضوعات انبساط جهان، آغاز آفرینش و سرنوشت نهایی کیهان، با رویکردی

کلیدواژه ها:

کیهان شناسی قرآنی ، انبساط جهان ، مهبانگ ، رتق و فتق ، طی السماء ، اعجاز علمی قرآن ، پایان جهان