پویایی بسترهای فرهنگی و تعاملات اجتماعی در تکوین هویت تحصیلی دانش آموزان

هویت دانش آموزی پدیده ای سیال و چندبعدی است که در برهم کنش مستمر عوامل فردی، محیطی و به ویژه نیروهای فرهنگی اجتماعی شکل می گیرد. پژوهش های نوین نشان می دهند که انسجام فرهنگی خانواده، سرمایه فرهنگی مدرسه و شبکه های تعاملی همسالان، هر یک با سازوکارهای خاص خود، به پرورش یا تضعیف مولفه های هویت نظیر خودپنداره تحصیلی، احساس تعلق و چشم انداز ارزشی دانش آموزان کمک می کنند. در این میان، نقش نظام آموزشی به عنوان واسطی میان میدان های فرهنگی و اجتماعی دوچندان است؛ زیرا از طریق برنامه های درسی آشکار و پنهان، الگوهای تعامل معلم دانش آموز و سیاست های ارزشیابی، معناهای خاصی از «موفقیت» و «پذیرفته شدن» را بازتولید می کند. این مقاله با رویکردی میان رشته ای، پیوند دینامیک میان بافت های فرهنگی و فرایندهای اجتماعی را واکاوی کرده و تاثیر آن را بر تکوین هویت تحصیلی دانش آموزان تحلیل می کند. یافته های مروری نشان می دهد هرگاه سیاست های مدرسه با بافت فرهنگی جامعه هم راستا باشد و فرصت گفت وگوی چندصدایی میان اعضای مدرسه فراهم شود، هویت تحصیلی پایدار و خودانگیخته ای در دانش آموزان شکل می گیرد که به انگیزش و پیشرفت تحصیلی طولانی مدت می انجامد. در پایان، راهکارهایی برای تلفیق منابع فرهنگی متنوع در برنامه های مدرسه و تقویت سرمایه اجتماعی پیشنهاد می شود.