بررسی تطور چالش های نظام آموزشی تشیع از ابتدا تا انتهای دوره قاجار

نظام آموزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی هر جامعه، نقش بسزایی در شکل دهی به هویت فرهنگی و اجتماعی آن دارد. در سطحی خاص تر، نظام آموزشی تشیع به عنوان بازتابی از مجموعه ای از ارزش ها، باورها و میراث کلامی شیعی در تاریخ اسلام و تشیع و ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است که تحت شرایط سیاسی و اجتماعی تکامل یافت و اغلب با حاشیه نشینی، سرکوب یا دگرگونی مواجه شد این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تحول چالش های نظام آموزشی و تربیتی در تشیع از ابتدای شکل گیری تا انتهای دوره قاجار می پردازد. در این پژوهش، عوامل مختلفی که بر نظام آموزشی تاثیرگذار بوده اند، از جمله تغییرات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مورد تحلیل قرار می گیرد یافته های این پژوهش حاکی از آن است که تغییر حکومت، توجه خاص خلفا به آموزش فقه اهل تسنن، درگیری های فرقه ای، نفوذ فرهنگ غرب و بیگانه (تبادل فرهنگی با نهادهای بیگانه) از جمله مسائلی است که بر سر راه آموزش شیعه چالشهای بسیاری را به وجود آورد. از دوران امامت ائمه شیعه علیهم السلام تا روی کار آمدن دولت های شیعی همواره در مسیر تعلیم و تربیت شیعه موانعی سخت وجود داشت که بزرگان تشیعه تلاش کردند با وجود این چالش ها آموزش شیعه دچار رخوت و سستی نشود و حتی در برخی از دوره ها ما شاهد پدید آمدن آثار گرانبهایی در میان دانشمندان و بزرگان شیعه هستیم که تا به امروز چراغ راه دانش پژوهان مسلمان و غیر مسلمان قرار گرفته است. حکومت های غیر شیعی با اعمال فشار و محدودیت، تلاش در تضعیف این نهاد داشتند در حالی که دولت های شیعی چون آل بویه و صفویه زمینه رشد و تثبیت آن را فراهم کردند..این پژوهش تاکید می کند که درک این چالش های تاریخی بینشی را در مورد انعطاف پذیری و سازگاری نظام آموزشی شیعه و همچنین نقش حیاتی آن در حفاظت از دانش و هویت دینی در طول قرن ها فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

نظام آموزشی ، تشیع ، چالش های تاریخی ، تحولات اجتماعی ، دوره قاجار