تعلیم کتاب در قرآن و رابطه ی آن با کارکرد اخلاقی نظام آموزش

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 197

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_QHS-18-2_011

تاریخ نمایه سازی: 6 خرداد 1404

چکیده مقاله:

در آیاتی از قرآن کریم، تعلیم کتاب و حکمت به عنوان یکی از خدمات بزرگ پیامبران به جوامع بشری معرفی، و این تعلیمات با اهداف اخلاقی مانند تزکیه نفوس مرتبط دانسته شده است. مفسران مسلمان معمولا این آیات را به معنای آموزش محتوای کتاب آسمانی و تاثیر آن بر رشد اخلاقی افراد تفسیر کرده اند؛ زیرا تعالیم اخلاقی بسیاری در این محتوای آموزشی گنجانده شده است. این مطالعه به بازنگری در این تفسیر می پردازد و با بررسی شواهدی از جوامع باستانی و تطبیق آن ها با آیات قرآنی، فرضیه جدیدی را مطرح می کند: مهم ترین کارکرد تعلیم کتاب در جوامع قدیم تاسیس نهاد آموزش بوده، و این تاسیس ارتباط مستقیمی با رشد اخلاقی افراد داشته است. بنابراین، قرآن کریم برای توسعه بینش اخلاقی، تاسیس نهاد آموزش را ضروری می داند و این نهاد را نه فقط به خاطر آموزش های اخلاقی محتوای کتاب آسمانی، بلکه به دلیل تاثیرات بنیادینی که تحصیل نهادین بر بینش های اخلاقی فرد دارد، ارج می نهد. این مطالعه بررسی می کند که چگونه قرآن با تاکید بر تعلیم کتاب، از نظام آموزش نهادین و نیز غیرنهادین حمایت می کند و هر دو نظام را برای رشد اخلاقی ضروری می شناسد.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، اخلاق ، نظام آموزشی ، تعلیم کتاب و حکمت

نویسندگان

غلام رضا بخشی زاده چنار

دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده تمدن و مطالعات جهان، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

حامد خانی (فرهنگ مهروش)

دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده تمدن و مطالعات جهان، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

سید رضا موسوی

استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده تمدن و مطالعات جهان، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ابن ابی حاتم، عبدالرحمان بن محمد (۱۴۱۹ق)، تفسیر القرآن العظیم، ...
  • ابن زبیر غرناطی، احمد بن ابراهیم (بی تا)، ملاک التاویل، ...
  • ابن عرفه، محمد بن محمد (۱۹۸۶م)، التفسیر، به کوشش حسن ...
  • ابن عساکر، علی بن حسن (۱۴۱۵ق)، تاریخ مدینه دمشق، به ...
  • ابن قتیبه، محمد بن عبدالله (۱۳۹۸ق)، غریب القرآن، به کوشش ...
  • ابوعبید قاسم بن سلام (۱۴۱۸ق)، الناسخ والمنسوخ، به کوشش محمد ...
  • ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله (۱۴۰۸ق)، جمهره الامثال، بیروت : ...
  • ارسطو (۱۳۷۷ش)، اخلاق نیکوماخوسی، (محمدحسن لطفی، مترجم)، تهران: طرح نو ...
  • امیری، رضا، «هرمس الهرامسه: طرحی برای تطبیق دین، اسطوره و ...
  • امینی مشهدی، سمانه؛ محمدرضا آهنچیان (۱۳۹۳ش)، تربیت اخلاقی و سعادت ...
  • اهوانی، احمد فواد (۲۰۰۹م)، فجر الفلسفه الیونانیه قبل سقراط، قاهره: ...
  • آرین پور ، مهلا؛ ناهید محرابی (۱۳۹۵ش)، الزامات و راهبردهای اخلاق حرفه ...
  • بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۴۳۳ق)، الجامع الصحیح، قاهره: دارالتاصیل ...
  • برجلانی، محمد بن حسین (۱۴۱۲ق)، الکرم والجود، به کوشش عامر ...
  • طبری، محمد بن جریر (۱۴۱۵ق)، جامع البیان، بیروت: دارالفکر ...
  • بزار، احمد بن عمرو (۱۹۸۸م)، المسند، به کوشش محفوظ الرحمان ...
  • بورمان، کارل (۱۳۷۵ش)، افلاطون، (محمدحسن لطفی، مترجم)، تهران: طرح نو ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۷۰ش)، ابن مسعود، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، جلد چهارم، ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۹۲ش)، فقه الحدیث با تکیه بر مسائل لفظ، ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۷۷ش)، اخلاق دینی، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، جلد هفتم، ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۸۶ش)، ارزش معرفتی واسازی در اندیشه تولستوی، پژوهشنامه ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۸۰ش)، اهل کتاب، دائره المعارف بزرگ اسلامی، جلد ...
  • تفضلی، احمد (۱۳۹۱ش)، مقدمه بر مینوی خرد، به کوشش ژاله ...
  • جاحظ، عمرو بن بحر (۱۴۲۳ق)، البیان والتبیین، بیروت: دار ومکتبه ...
  • جواد علی، (۱۴۲۲ق)، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، بیروت: ...
  • دریدا، ژاک (۱۳۹۰ش)، در باره گراماتولوژی (مهدی پارسا، مترجم)، تهران: ...
  • دهقان، علی (۱۳۹۱ش)، تفسیر موضوعی علم در قرآن با روی ...
  • زجاج، ابراهیم بن سری (۱۴۰۸ق)، معانی القرآن و اعرابه، به ...
  • شمخی، مینا؛ نانسی، ساکی (۱۳۹۶ش)، اخلاق در آموزش عالی با ...
  • عسکرپور، زهرا؛ نجفی، محمد؛ و نوروزی، رضاعلی (تابستان ۱۳۹۹ش)، مفهوم ...
  • فخر رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰ق)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار ...
  • فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (بی تا)، بصائر ذوی التمییز، به ...
  • کریمی، محمود؛ شیرزاد، محمدحسن؛ و شیرزاد، محمدحسین (۱۳۹۵ش)، دوگان کلام ...
  • گاتری، ویلیام کیت چمبرز (۱۳۷۵ش)، تاریخ فلسفه یونان، (جلد دهم، ...
  • گات ها (۱۳۷۸ش)، به کوشش ابراهیم پورداوود، تهران: اساطیر ...
  • مصطفوی، حمیده؛ هاشمی، سهیلا؛ و ایزدی، صمد (۱۳۹۴ش)، تحلیلی بر ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۶۷ش)، مسئله شناخت، تهران: صدرا ...
  • مقاتل بن سلیمان (۱۴۲۳ق)، التفسیر، به کوشش عبدالله محمود شحاته. ...
  • مهروش، فرهنگ (۱۳۸۲ش)، بنی اسرائیل، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، جلد دوازدهم، ...
  • مهروش، فرهنگ (بهار و تابستان ۱۳۹۲ش)، آیین های ذکر در ...
  • مهروش، فرهنگ (۱۳۹۳ش)، اندیشه اخلاقی ابن مسعود، پژوهش نامه اخلاق، ...
  • مهروش، فرهنگ (۱۳۹۴ش)، تاریخ انگاره ذکر در فرهنگ اسلامی، مطالعات ...
  • مهروش، فرهنگ (۱۳۹۵ش)، تاریخ فقه اسلامی در سده های نخستین، ...
  • میدانی، ابوالفضل (بی تا)، مجمع الامثال، به کوشش محمد محیی ...
  • مینوی خرد، (۱۳۵۴ش )، به کوشش احمد تفضلی، تهران: بنیاد ...
  • معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (۱۳۹۹ش)، نظام نامه ...
  • همت بناری، علی (۱۳۹۰ش)، رابطه تعلیم و تربیت با تاکید ...
  • همتی پور، مرتضی (۱۴۰۰ش)، بازشناسی اندیشه اخلاقی ابن عباس (رساله ...
  • هینلز، جان(۱۳۶۸ش)، اساطیر ایران باستان (احمد تفضلی و ژاله آموزگار، ...
  • فراء، یحیی بن زیاد (۱۹۵۵م)، معانی القرآن، به کوشش احمد ...
  • نمایش کامل مراجع