اثرات استفاده از بلوک های نمکی یددار بر غلظت ید سرم و هورمون های تیروئیدی در گوسفند

سابقه و هدف: ید از اجزای ضروری هورمون های غده تیروئید (T۳ و T۴) برای زندگی پستانداران است. کمبود ید باعث تولید ناکافی این هورمون ها شده که نتیجه کم کاری تیروئید است. ید رسانی از طریق یددار کردن نمک خوراکی، روشی ساده و رایج در دنیا است و تبدیل نمک یددار پودری به شکل بلوک نمکی با مصرف اختیاری توسط دام می تواند به سهولت کاربری آن بیانجامد. این تحقیق به منظور بررسی و مقایسه تاثیر استفاده از دو نوع بلوک نمکی یددار بر غلظت ید سرم و هورمون های تیروئیدی در گوسفند انجام شد. مواد و روش ها: ابتدا بلوک های نمکی حاوی یدات پتاسیم یا یدات کلسیم با غلظت ید ۱۱۰ قسمت در میلیون با روش فشرده سازی نمک پودری تهیه شد. در منطقه ای که قبلا کمبود ید در گوسفندان استان مرکزی گزارش شده بود، گله گوسفند داشتی با سابقه کمبود ید به عنوان گله آزمایشی انتخاب شد. در این گله، ۶۳ راس میش جوان غیر آبستن از نژاد فراهانی (دوره زایش دو تا سوم) با متوسط وزن بدن مشابه ( ۴± ۴۶ کیلوگرم) به صورت تصادفی به سه گروه ۲۱ راسی و هر گروه به سه تکرار ۷ راسی شامل گروه شاهد و دو گروه آزمایشی تقسیم شدند. دوره آزمایش دو ماه بود که طی این مدت، دام ها روزانه به شکل گروهی در مرتع چرا می نمودند و زمان بازگشت از مرتع بر حسب گروه آزمایشی و تکرار مربوطه جدا سازی شده و وارد آغل های اختصاص یافته می شدند و دسترسی به سنگ نمک یا بلوک نمکی مورد نظر را داشتند. میش های گروه شاهد از سنگ نمک معمولی، گروه آزمایشی اول از بلوک نمکی حاوی یدات پتاسیم و در گروه آزمایشی دوم از بلوک نمکی حاوی یدات کلسیم به شکل مصرف اختیاری استفاده نمودند. که طی آن مقدار مصرف نمک، غلظت ید در سطح بلوک های نمکی، غلظت ید معدنی سرم خون و غلظت هورمونهایT۳ و T۴ مورد سنجش قرار گرفت.یافته ها: استفاده از هر دو مکمل، منجر به افزایش معنی دار ید معدنی سرم خون در پایان زمان آزمایش گردید (۰۱/۰ >P) و غلظت ید معدنی سرم برای مکمل یدات کلسیم به شکل معنی داری بیشتر از مکمل یدات پتاسیم بود (۰۵/۰> P). غلظت سرمی T۳ و T۴ نیز در گروه های مکمل دهی شده افزایش یافت (۰۵/۰ >P)، لیکن اختلاف معنی داری بین این دو گروه مکمل دهی شده مشاهده نگردید. نتیجه گیری: بلوک های نمکی یددار تهیه شده با هر دو ترکیب، وسیله مناسبی برای ید رسانی به دام و پیشگیری از بروز عوارض کمبود ید هستند. این مکمل ها کاربری ساده ای داشته و می توانند جایگزین سنگ نمک شده و به شکل مصرف اختیاری توسط دام مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

بلوک نمکی یددار ، مکمل ید ، گوسفند ، هورمون های تیروئیدی