نابرابری های اجتماعی اقتصادی در شیوع معلولیت در ایران : یک تحلیل دیکامپوزیشن با استفاده از شاخص تمرکز

زمینه و هدف: عوامل مختلفی مانند آسیب ها، وضعیت سلامت، ,ویژگی های جمعیت شناختی، عوامل محیطی و عوامل اجتماعی و اقتصادی می توانند خطر ناتوانی را افزایش دهند. این مطالعه با هدف محاسبه نابرابری اجتماعی-اقتصادی در شیوع معلولیت در جمعیت عمومی ایران انجام شد. روش ها: تجزیه و تحلیل داده های ثانویه با استفاده از داده های پیمایش جمعیت شناختی و سلامت ایران در سال ۱۳۹۰ انجام شد. نابرابری اجتماعی-اقتصادی در شیوع ناتوانی با شاخص تمرکز  برآورد شد. متغیر وابسته وجود ناتوانی در خانوار بود که به عنوان یک متغیر دو حالته تعریف شد. همچنین، شاخص تمرکز  برای شناسایی عوامل توضیح دهنده تغییرپذیری در نابرابری اجتماعی-اقتصادی در ناتوانی تجزیه شد. متغیرهای توضیحی در این مطالعه عبارت بودند از سن، جنسیت، محل سکونت، و متغیر اجتماعی اقتصادی (سطح تحصیلی و شاخص ثروت). یافته ها: در مجموع ۸۶۴۰۳ نفر از ایرانیان ۱ تا ۹۵ ساله در نظرسنجی شرکت کردند. میانگین سنی افراد مورد مطالعه ۰/۰۶ ± ۲۸/۸۸ سال بود. در مطالعه حاضر ۶/۲۹ درصد (۵۴۳۲ تفر) از جامعه مورد مطالعه دچار معلولیت بودند. در این مطالعه، مقدار شاخص تمرکز  ۰/۱۵ برآورد شد (۰/۰۰۱ > p-value) که نشان می دهد شیوع ناتوانی در میان گروه هایی با وضعیت اجتماعی اقتصادی بالاتر متمرکز است. همچنین، شاخص ثروت بزرگترین عامل مشارکت کننده در نابرابری موجود بود و ۸۷/۴۱ درصد از نابرابری کلی اقتصادی اجتماعی در معلولیت را تبیین کرد. نتیجه گیری: به طور کلی، یافته های ما نشان داد که نابرابری مرتبط با اجتماعی-اقتصادی در افراد دارای معلولیت در میان شرکت کنندگان ثروتمند متمرکز بود. بر این اساس، شناسایی علت معلولیت در گروه هایی با وضعیت اجتماعی اقتصادی بالاتر برای تدوین گزینه های سیاستی به منظور پیشگیری از معلولیت و ارائه حمایت های مورد نیاز پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

Socioeconomic Factor ، Health Inequities ، People with Disabilities ، Prevalence ، Healthcare Disparities ، عوامل اجتماعی اقتصادی ، نابرابری ، معلولیت ، شاخص تمرکز ، ایران