اثر آللوپاتیک عصاره های آبی اندام های مختلف علف های هرز تاج خروس و خرفه بر صفات فیزیولوژیک ارقام کنجد (Sesamum indicum L.)

به منظور بررسی اثرات آللوپاتیک علف های هرز بر ویژگی های فیزیولوژیک کنجد، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در سال ۱۴۰۲ در آزمایشگاه دانشگاه آزاد اسلامی شیروان انجام شد. تیمارها شامل سه رقم کنجد (یلووایت، هلیل، اولتان)، دو گونه علف هرز (تاج خروس و خرفه)، سه اندام گیاهی (ریشه، ساقه، برگ) و سه سطح غلظت عصاره (۰، ۱۰ و ۲۰ درصد) بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات اصلی و متقابل تیمارها بر صفاتی مانند محتوای نسبی آب برگ (RWC)، کلروفیل a، b، کلروفیل کل و کارتنوئیدها معنی دار بود. عصاره ۱۰ درصد ریشه هر دو علف هرز در برخی موارد اثر تحریک کنندگی بر فتوسنتز و محتوای رنگیزه های گیاهی نشان داد، در حالی که غلظت های بالاتر عمدتا اثرات بازدارنده داشتند. عصاره های برگ به طور مشخص منجر به مهار کامل جوانه زنی و کاهش شدید رنگیزه ها شدند. بیشترین تاثیر منفی در اغلب صفات به عصاره های خرفه نسبت داده شد که احتمالا ناشی از تراکم بالاتر ترکیبات آللوکمیکال این علف هرز است. همچنین، ارقام مختلف کنجد پاسخ های متفاوتی به تیمارها نشان دادند که بیانگر تفاوت در حساسیت ژنتیکی آن ها نسبت به تنش آللوپاتیک است. به طور کلی، یافته ها نقش مهم آللوپاتی در رقابت های گیاهی و مدیریت زیستی علف های هرز را نشان می دهد و ضرورت توجه به انتخاب رقم مناسب در سیستم های زراعی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

کنجد ، آللوپاتی ، خرفه ، تاج خروس ، رنگیزه های فتوسنتزی ، محتوای نسبی آب برگ.