نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران

تامین عدالت در نهاد آموزش و پرورش نیز در کنار دیگر نهادهای اجتماعی و اقتصادی مورد توجه قرار گرفت . کاهش فاصله طبقاتی میان اقشار گوناگون جامعه ، توزیع و برخورداری مناسب از امکانات و منابع ملی از جمله هدفهایی بود که رهبران نظام جمهوری اسلامی به تحقق آن اهتمام ورزیدند. در حوزه آموزش و پرورش دو سند تحول آموزش و پرورش برای تامین چنین آرمانی تصویب شد . با این حال، پس از گذشت سه دهه از انقلاب با وجود پیشرفت هایی که در این زمینه اتفاق افتاده، هنوز عدالت همه جانبه تحقق نیافته است .همچنان نابرابری های اقتصادی ، اجتماعی، فرهنگی مشاهده میشود. در حوزه آموزش و پرورش نیز فاصله میان آرمان عدالت و واقعیت های موجود بسیار است . با توجه به ماهیت فلسفی پژوهش در اینجا قصد نداریم به تحلیل شاخص های اقتصادی و جامعه شناختی عدالت در جامعه ایران بپردازیم . هدف اصلی این پژوهش، بررسی امکان و یا امتناع تحقق عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران است. برای دستیابی به این هدف از روش تحلیلی و انتقادی بهره گرفته شد. بنابراین، با نظر به رویکردهای عدالت آموزشی (آرمان گرا، لیبرالیستی، مارکسیستی، فمینیستی و نژادی، پسامدرن و وجودی) سند تحول بنیادین نظام آموزشی ایران مورد نقد و بررسی قرار گرفت. یافته های حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش بر بنیاد رویکرد آرمان گرا و بر اساس آمیزه ای از خوانش ایدئولوژیک از دین تدوین شده است. از این رو، به نظر می رسد که سند در تحقق عدالت آموزش دارای چالش هایی است. این چالش ها از یک سو به ماهیت رویکرد آرمان گرایی و از سوی دیگر، به نگاه محدود ایدئولوژیک به عدالت بر می گردد. به نظر می رسد تحقق عدالت آموزشی نیازمند رویکردی معنوی و تکثرگرا به انسان و جامعه است. درون مایه های چنین رویکردی را در درون سنت فکری و عرفانی اسلامی می توان بازیافت.

کلیدواژه ها:

عدالت ، ایران ، سند ، تحول ، آموزش و پرورش ، رویکردها