افزایش تولید شکر با کشت نشایی چغندرقند (Beta vulgaris L.‎)؛ راهکاری برای مقابله با خشکی

سابقه و هدف: چغندرقند یکی از منابع مهم تولید شکر است. نزدیک به ۴۰ درصد شکر تولید شده در جهان از چغندرقند به دست می آید. از هزاران سال پیش، قند چغندر جزء ارزشمندی در رژیم غذایی انسان بوده است. نشاءکاری چغندر یکی از راهکارهای مناسب برای دستیابی به جمعیت گیاهی یکنواخت، تولید محصول بیشتر، کاهش رقابت علف های هرز، کاهش استفاده از علف کش ها و سرمایه گذاری در فصل رشد طولانی تر با بستن تاج پوشش اولیه است. انتخاب تاریخ کاشت مناسب یکی از فاکتورهای مهم در کشت هر محصول براساس شرایط منطقه ای است. این آزمایش به منظور افزایش عملکرد چغندرقند با روش کشت نشایی انجام شد.مواد و روشها: این آزمایش به منظور افزایش عملکرد چغندرقند با روش کشت نشایی در دو سال (۹۴–۹۳) در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، کرمانشاه انجام شد. آزمایش در سال اول به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار بود. عامل ها شامل سه روش کاشت (بذرکاری، نشای ۴ هفته ای و نشای ۶ هفته ای) و دو تاریخ کاشت (کشت زودهنگام و کشت زمان معمول) بود. آزمایش در سال دوم به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بود. تیمارها شامل نشاءکاری ۶ هفته ای زودهنگام (تیمار برتر سال اول) و بذرکاری (شاهد) بود. داده های حاصل از یاداشت برداری ها و نمونه گیری های صفات مورد نظر، به کمک نرم افزار SAS نسخه‎ ‎۲/۹ تجزیه و تحلیل شد. برای مقایسه میانگین های مربوط به هریک از تیمارها از روش LSD در سطح احتمال ۵ درصد استفاده گردید. یافته ها: نتایج آزمایش در سال اول نشان داد که نشاءکاری ۶ هفته ای زود هنگام موجب افزایش وزن خشک برگ و اندام های هوایی، عملکرد تازه ریشه و سطح برگ نسبت به سایر تیمارها گردید که به عنوان تیمار برتر شناخته شد و برای تکرار آزمایش در سال دوم انتخاب گردید. نتایج آزمایش در سال دوم نشان داد که نشاءکاری موجب افزایش هدایت روزنه ای، کلروفیل b، کلروفیل کل، وزن تازه و وزن خشک اندام های هوایی، عملکرد تازه و عملکرد خشک ریشه، قطر ریشه، ارتفاع و قطر طوقه و عملکرد شکر نسبت به کشت مستقیم شده است. نتیجه گیری: جهت افزایش عملکرد شکر، نشاءکاری شش هفته ای در تاریخ یک اسفند برای کرمانشاه توصیه می گردد. همچنین از نتایج سال دوم چنین به نظر می رسد که در کشت نشایی با وجود چند شاخه ای شدن ریشه اما عملکرد شکر بالا می تواند علت مناسبی برای جایگزینی کشت مستقیم با کشت نشایی گردد. باتوجه با اینکه نشاءکاری باعث کاهش مصرف نهاده ها در کشاورزی می شود و مهمترین نهاده در بخش کشاورزی مناطق خشک و نیمه خشک آب است، لذا نشاءکاری چغندر راهکاری امیدبخش برای مقابله با خشکی است.

کلیدواژه ها:

تاریخ کاشت ، ریشه ، قند ، کشت مستقیم ، نشاء