تعیین اولویت های راهبردی و رویکرد مدیریت کیفیت آب شرب در مناطق روستایی

آب آشامیدنی بسیاری از سکونتگاه های روستایی کشور از منابع آب های زیرزمینی تامین می شود. ویژگی های شهرستان علی آباد کتول دارا بودن تعداد بالای خانوارهای روستایی، عمده اشتغال در بخش کشاورزی و دامپروری و پراکندگی روستاها است که زمینه ساز آلودگی آب های زیرزمینی نیز هست. هدف این مطالعه، شناسایی عوامل بیرونی و درونی مسبب و موثر بر آلودگی آب زیرزمینی، ارائه راهبردهای اولویتدار و تشخیص رویکرد راهبردی مدیریت کیفیت آب شرب در این منطقه است. شیوه کلی این پژوهش، تشریحی- تحلیلی بوده است. ابتدا اطلاعات به دست آمده از مصاحبه اکتشافی و پرسشنامه (شامل نظرخواهی از ۳۲ نفر خبره محلی) با ماتریس نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت (SWOT)و ماتریس طرح ریزی راهبردی کمی (QSPM) انطباق داده شده است تا راهبردها اولویت بندی شود. نتایج به ماتریس ارزیابی اقدام و موقعیت راهبردی (SPACE) منتقل شده تا رویکرد مواجهه با مسئله مشخص شود. عمده علت آلودگی آب شرب، عدم تعامل مراکز بهداشتی مستقر در مناطق روستایی، دهیاری ها و خانوارها با یکدیگر و نیز فراهم نبودن امکانات بهداشتی اولیه بوده است. سه راهبرد اولویت دار چنین بوده است: ۱) تمرکز و توجیه شوراها به اهمیت دفع بهداشتی فضولات و کاهش آلودگی آب شرب، ۲) همسو نمودن بخش های مختلف روستایی برای بهبود کیفیت آب شرب و ۳) کاهش هزینه های مازاد با فرهنگ سازی در جامعه روستایی. در نهایت رویکرد راهبردی در موقعیت تهاجمی قرار دارد، به طوری که روستاهای متعدد این منطقه باید در راستای بهبود کیفیت آب شرب از راهبردهای رشد و تقویت برای حرکت مقتدرانه و رو به جلو استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

آلودگی ، آب زیرزمینی ، SWOT ، QSPM ، Space ، راهبردهای اولویتدار