بازطراحی نظام ارزشیابی آموزشی بر پایه عدالت تربیتی: رویکردی به سنجش منصفانه در فرآیند یاددهی–یادگیری

عدالت در آموزش، مفهومی کلیدی و بنیادین است که در همه ابعاد نظام تربیتی باید بازتاب یابد، اما شاید مهم ترین تجلی آن را بتوان در شیوه های ارزشیابی و سنجش عملکرد یادگیرندگان مشاهده کرد. ارزشیابی آموزشی، اگر به صورت عادلانه و سازگار با تفاوت های فردی، فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان طراحی نشود، به جای تسهیل یادگیری، می تواند به بازتولید نابرابری ها منجر گردد. این مقاله با هدف بازاندیشی در شیوه های ارزشیابی رایج، به تحلیل سازوکارهایی می پردازد که از طریق آن ها می توان عدالت تربیتی را در فرآیند سنجش تقویت کرد. در این راستا، مفاهیم چون «ارزشیابی تکوینی»، «خودارزشیابی» و «ارزشیابی مشارکتی» به عنوان ابزارهایی برای تحقق عدالت آموزشی مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین با مرور ادبیات پژوهش و تجربه های عملی، چارچوبی برای طراحی ارزشیابی های منصفانه تر در سطح کلاس درس و سیاست گذاری های کلان آموزشی پیشنهاد می شود. نتایج این بازاندیشی می تواند به معلمان، مدیران و تصمیم گیران کمک کند تا با ارتقای رویکردهای سنجشی خود، زمینه ساز یادگیری برابر و کیفی برای همه دانش آموزان باشند.واژگان کلیدیعدالت آموزشی، ارزشیابی منصفانه، سنجش یادگیری، ارزشیابی تکوینی، تفاوت های فردی