کاربرد رویکرد پویایی سیستم در کشف روابط اثرگذار بر حکمرانی مطلوب در اکوسیستم های مرتعی

کشف و تحلیل نوع روابط و تاثیر بخش های اکولوژیک، اقتصادی– اجتماعی و مدیریتی بر یکدیگر و ارزیابی مسائل موجود از چالش های اصلی برنامه ریزی و مدیریت یکپارچه در اکوسیستم های مرتعی است. استفاده از مدل های پویا در تحلیل رفتار سیستم های پیچیده به دلیل نتایج قابل قبول این مدل ها همواره مدنظر بوده است. در تحقیق حاضر از تفکر سیستمی به منزله پلی برای ارتباط بین بخش های مختلف حکمرانی و همچنین درک بهتر نیروهای محرک و رابطه آنها با زیرسیستم های موجود در مراتع استفاده شده است. برای دستیابی به این هدف، عوامل تاثیرگذار بر تعادل دام و مرتع در مراتع شرق دامغان ارزیابی شد. در سطح روش شناختی، مقاله حاضر در پی توصیف ابزار پویایی سیستم و روش های اجرایی آن با هدف برنامه ریزی اکوسیستم های مرتعی و مدیریت جامع آنها و در گام بعدی در پی استفاده از ابزاری به منظور اعمال راهبردها و سیاستگذاری ها در مدل تهیه شده و در نهایت ارزیابی نتایج هر یک از راهبردها براساس آنالیز حساسیت شاخص هاست. در گام پیش ارزیابی عوامل موثر بر پایداری مراتع، محرک ها، فشارها، حالت ها، تاثیرات و پاسخ ها به وسیله چارچوب DPSIR شناسایی و مدل مفهومی پایداری در اکوسیستم های مرتعی ترسیم شد. به طور کلی مدل دارای سه معیار، شش زیرسیستم، ۳۵ شاخص و ۱۳۲ متغیر است. نتایج حاصل از اجرا و تحلیل حساسیت مدل حاکی از آن است که پویایی سیستم قابلیت ارائه دورنمایی روشن از نتایج حاصل از تصمیم های مدیران و سیاستگذاران بر هر یک از اجزا و همچنین لزوم تغییر نگرش در نحوه حکمرانی در این اکوسیستم ها را در پی خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

rangeland ecosystems ، DPSIR Framework ، System Dynamics ، integrated management