علم دینی و علم عمومی، به سمت تعارض یا همسویی

این پژوهش با روش تحقیق مروری به بررسی رابطه میان علم دینی و علم عمومی، تعارضات یا همسویی های احتمالی بین آنها و مبانی معرفتی این دو حوزه می پردازد. ابتدا با مروری بر تاریخ فلسفه و اندیشه اسلامی، نقش فیلسوفانی مانند الکندی، فارابی، ابن سینا و غزالی در تلفیق فلسفه یونانی با آموزه های اسلامی تحلیل شده است. ویژگی های اندیشه اسلامی، از جمله جامعیت، عملی بودن و انسان محوری، به عنوان مبانی نظری علم دینی مورد توجه قرار گرفته اند. در ادامه، با بررسی دیدگاه های مختلف درباره رابطه علم و دین، چهار مدل تعارض، استقلال، گفتگو و وحدت (بر اساس نظریه ایان باربور) تحلیل شده است. دیدگاه های اندیشمندان مسلمان معاصر، از جمله شهید مطهری، آیت الله جوادی آملی، دکتر شریعتی و دکتر سروش، در این زمینه مقایسه شده اند. همچنین، مبانی معرفتی علم دینی، مانند ذهنیت گرایی در مقابل عینیت گرایی، ارزش پذیری علم، نقش متافیزیک و عملگرایی علم، به تفصیل بررسی شده اند. نتایج تحقیق نشان می دهد که تعارض علم و دین عمدتا ناشی از برداشت های مادی گرایانه یا نص گرایانه افراطی است، در حالی که با نگاهی تعاملی و مبتنی بر جهان بینی توحیدی، امکان همگرایی سازنده بین این دو حوزه وجود دارد. علم دینی، با تکیه بر مبانی اسلامی، نه تنها با علم عمومی در تعارض نیست، بلکه می تواند با ارائه چارچوبی جامع نگر، به غنای معرفتی علوم تجربی کمک کند.

کلیدواژه ها:

علم دینی ، فلسفه اسلامی ، اندیشه اسلامی ، تعارض دین و علم ، علم سکولار ، علم عمومی