مولانا و ابن جوزی

ابن جوزی، مورخ و خطیب حنبلی مذهب، که حدود ده سال قبل از تولد مولانا وفات کرد، یکی از نویسندگان کثیرالتالیف ادبیات عرب است. صفهالصفوه، مشهورترین اثر او که تذکره عارفان است، منتخبی از حلیه الاولیاء قلمداد می شود. در این کتاب، ابن جوزی قصد داشته زندگینامه صوفیانی را که کردارشان را موافق سنت نبوی و سیره صحابه یافته جمع کند و حکایاتی از آنان را که بیانگر این منش باشد بیاورد. هرچند مولانا و ابن جوزی در اندیشه و روش زندگی متفاوت و گاه متضادند، در مثنوی چندین حکایت آمده که کاملا شبیه روایت  صفهالصفوه است. این شباهت گاه به حدی زیاد می شود که حتی واژگان مولانا عین واژگان روایت ابن جوزی و گاه ترجمه لفظ به لفظ روایت صفهالصفوه می نماید. در این مقاله چند حکایت بسیار شبیه مثنوی و صفهالصفوه را بررسی کرده ایم، تا گامی دیگر در راه ماخذشناسی جامع حکایات مثنوی برداشته شود و جنبه ای دیگر از آثار مولانا روشن گردد؛ یافته های این تحقیق می تواند دست مایه تحقیقات دیگر در حوزه های ادبیات تطبیقی، بینامتنیت، روایت شناسی و... شود.

کلیدواژه ها:

مثنوی ، مولوی ، صفهالصفوه ، ابن جوزی ، ادبیات تطبیقی