بررسی و تحلیل متنی دو روایت مفضل بن عمر پیرامون علم امام در الکافی

یکی از بحث های مهم امامت، مساله «علم امام» است که همواره بین متکلمان اسلامی مورد بحث قرار گرفته است؛ و «مفضل بن عمر» جزو راویان مشهوری است که در الکافی پیرامون علم امام روایاتی نقل نموده که از میان روایات وی، دو روایت در نگاه نخست متعاض به شمار می آیند. روایت «... ان العلم الذی یحدث یوما بعد یوم و ساعه بعد ساعه» به صراحت از افزایش علم امام سخن می گوید که از طریق ملائکه به امام «تحدیث» می شود و روایت «و نحن نرید الاذن علیه فسمعناه یتکلم بکلام لیس بالعربیه ...» به گستردگی علم امام به تمام لغات و زبان ها دلالت دارد. دانشمندان علم حدیث برای رفع تعارض بین روایات، راه حل هایی همچون تساقط، توقف و جمع بین روایات را برگزیده اند. نویسنده پژوهش حاضر با بررسی و تحلیل متن دو روایت یاد شده، به روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس قضیه معروفه «الجمع مهما امکن اولی من الطرح» سومین راه حل، یعنی جمع بین دو روایت را برگزیده و این نتیجه به دست آمد که اختلاف میان این دو روایت، بدوی و ظاهری است با تامل در موضوع هر یک از این دو روایت آشکار می سازد که علم امامان (ع) بالذات نیست بلکه علمی مستفاد و موهوبی است که از طرف خداوند توسط ملائکه مستمرا در موقعیت های خاص به صورت علم اجمالی و تفصیلی از آن بهره مند می شوند.

کلیدواژه ها:

تحلیل متنی روایت ، مفضل بن عمر ، علم امام ، اصول کافی ، کلینی