جستاری در مصادر و قواعد فهم حدیث در آثار علامه حلی (ره)

پس از تک نگاشته های اصحاب امامان شیعه (ع) و دانش مندان متقدم پس از ایشان در زمینه فهم حدیث، سه گونه تلاش علمی در این راستا صورت گرفت؛ نخست: نگارش شروح علمی بر جوامع روایی که این شیوه بیش از هزار سال ادامه یافت. دوم: تلاش های فقه الحدیثی با رویکرد معناشناسانه در اثنای برخی از دانش ها، همچون: اصول الفقه که به منظور شناخت مصادر تشریع و فهم آن ها از جمله احادیث مرتبط با احکام شرعی فرعی شکل گرفت و دیگری: روشمند ساختن فهم حدیث و دانشی متمایز کردن آن که در عصر فعلی صورت پذیرفته و به دانش «فقه الحدیث» موسوم گشته است. از مقوله دوم که تلاش های فقه الحدیثی در اثناء دانش های مربوطه باشد، ناگزیر باید از علامه حلی یاد کرد که به مناسبت، در آثار اصولی چندی به مباحث فقه الحدیثی اهتمام اکید داشته است. مقاله حاضر با بهره گیری از روش توصیفی_ تحلیلی درصدد واکاوی چنین آموزه هایی در گونه دوم_ یعنی آثار اصولی بخصوص کتاب های علامه حلی که سرشار از این گونه آموزه هاست_ برآمده و دریافته است که در آثار او به اموری همچون: «قرآن»، «سنت قطعیه»، «اجماع» و «عقل» به عنوان منابع قابل اعتماد، و عناصری همچون: «تجوز»، «مورد صدور» و «نقل به معنی» به عنوان قواعد تاثیرگذار در فهم حدیث نگریسته شده، آن سان که «نسخ»، «تقیه» و «تعارض» اموری عارض بر اعتبار دلالت به منظور شناخت حدیث دارای حجیت فعلیه تلقی شده اند.

کلیدواژه ها:

علامه حلی ، فقه الحدیث ، فهم متن ، اصول الفقه