بررسی ترکیبات فیتوشیمیایی اسانس مرزه سهندی (Satureja sahandica. Bornm) در ارتفاعات بلقیس زنجان

مرزه سهندی یکی از گیاهان خانواده نعناعیان و بومی ایران است که در شمال غرب و غرب کشور پراکندگی دارد.به عنوان ادویه و طعم دهنده مواد غذایی در صنایع کنسرو و نوشابه و فرآوری گوشت استفاده می شوداین گیاه اثرات دارویی داشته،آرام بخش و خواب آور می­باشد، به منظور بررسی ترکیبات اسانس در رویشگاه ارتفاعات  کوه بلقیس واقع در جنوب غرب استان زنجان  پس از انتخاب نمونه مناسب گیاهی  کل پیکره رویشی گیاه در مرحله تمام گل گیاه  برداشت و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی(GC-MS) مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از پیکره رویشی خشک گیاه دارای رنگ سفید مایل به زرد با بازده ۴/۳ درصد بود، نتایج نشان داد که اسانس این گیاه در دامنه کوه بلقیس در ارتفاع مورد نظر از ۴۶ ترکیب تشکیل شده است که ۲۲ ترکیب نماینده ۶۱/۸۹ درصد کل اسانس بودند. مهمترین ترکیبات اصلی شناسایی شده و غالب در اسانس عبارتند از:  دی لیمونین(۶.۵۴%)، ۱و۸-سینئول (اکالیپتول) (۶۷/۱۶%)،ال-منتون(۱۲/۹)،۴-کارن(۷۸/۵)، آلفاتریپنول(۲۸/۵)،پولگون(۹۴/۷) ،کارواکرول(۰۲/۶) بودند.یافته­های این پژوهش در خصوص گیاه مرزه سهندی برای اولین بار در زنجان نشان داد که ترکیب شیمیایی این گیاه بسیار پر تعداد و متنوع در شرایط اقلیمی مورد بررسی می باشد.

کلیدواژه ها:

پولگون ، فیتوشیمی ، اسانس ، ۱و۸-سینئول ، کارواکرول