بررسی نمادهای ملی در شاهنامه و تاثیر آن ها بر هویت ایرانی

این مقاله با هدف بررسی نمادهای ملی در «شاهنامه» فردوسی و تحلیل تاثیر آن ها بر شکل گیری هویت ایرانی نگاشته شده است. موضوع پژوهش شامل شناسایی نمادهای طبیعی، انسانی، اسطوره ای و جغرافیایی در متن شاهنامه و تحلیل کارکرد آن ها در تثبیت هویت جمعی است. روش تحقیق بر پایه ی رویکرد تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و مرور مقالات معتبر انجام گرفته است. در فصول مختلف، ابتدا چهار گروه نماد معرفی و ماهیت نمادین هر یک تشریح می شود و سپس نقش آن ها در ساختار روایت و پیام فرهنگی اثر بررسی می گردد. نتایج نشان می دهد نمادهایی چون کوه دماوند و سیمرغ به عنوان نشانه های پایداری و رستگاری، شخصیت های حماسی مانند رستم و سهراب نماد شجاعت و جوانمردی، و سرزمین های اساطیری همچون طوس و بلخ نمایانگر پیوند تاریخی مردم با سرزمین خویش هستند. این نمادها ضمن بازنمایی ارزش های فرهنگی، در دوره های مختلف تاریخی و معاصر نیز توسط جامعه و نهادهای آموزشی برای تقویت حس تعلق ملی بازتولید شده اند. یافته ها اهمیت استمرار بازخوانی شاهنامه در تقویت هویت ایرانی و ضرورت توجه پژوهش های میان رشته ای آینده را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، نمادهای ملی ، هویت ایرانی ، تحلیل متنی ، مطالعات کتابخانه ای