تعیین نقش عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر شاخص فقر در کشورهای خاورمیانه: کاربرد دادههای ترکیبی

مقدمه و هدف: تامین رفاه اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش فقر از جمله مهمترین اهداف هر نظام اقتصادی است و فراهم نمودن شرایط مناسب برای زندگی تمامی اقشار جامعه وظیفهی اصلی کارگزاران و مسئوالن اقتصادی کشور تلقی میشود. بر این اساس شناسایی عوامل موثر بر فقر در جامعه همواره به عنوان یکی از کاربردی-ترین مباحث اقتصادی مطرح بودهاست. چرا که سیاست گذاران بر اساس آنها میتوانند سیاستهای حمایتی خود را تعیین نمایند. با توجه به اهمیت موضوع مقابله با فقر خصوص در کشورهای در حال توسعه، هدف از مطالعه حاضر تعیین نقش عوامل اقتصادی و اجتماعی بر شاخص فقر در کشورهای خاورمیانه در بازه زمانی )0991-8406( است. مواد و روشها: جامعه آماری پژوهش حاضر 01 کشور منتخب خاورمیانه اعم از ایران، کویت، قطر، سوریه، عراق، لبنان، دولت فلسطین،ترکیه، عمان، بحرین، یمن، اردن، امارات متحده عربی، مصر، عربستان سعودی بوده و بازه زمانی مورد مطالعه 0991 تا 8406 میباشد. روش مورد استفاده در این پژوهش روش داده های ترکیبی است. در این مقاله برای سنجش پایایی متغیرها از آزمون لوین لین و چو استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که تمامی متغیرهای مورد بررسی )بهغیر از تعداد حوادث تروریستی( در سطح پایا هستند. بر اساس آزمون هاسمن میتوان بیان نمود که مدل اثرات ثابت نسبت به مدل اثرات تصادفی برتری دارد. نتایج مدل اثرات ثابت نشان داد ضرایب برآوردی تمامی متغیرهای مورد بررسی در سطح قابل قبولی معنیدار هستند. به طور جزئیتر، ضریب برآوردی متغیرهای تشکیل سرمایه، تجارت خارجی، تولید ناخالص داخلی، سرمایه انسانی، اعتبارات بانکی، تعداد حوادث تروریستی به ترتیب معادل -4/8417،-4/8007،-4/8022،-4/2708،-4/20084/8200، محاسبه شد. حساسیت شاخص فقر نسبت به تغییرات تجارت خارجی بیش از سایر متغیرهاست. با توجه به عالمت ضرایب برآوردی میتوان انتظار داشت افزایش شاخصهای مورد مطالعه )بهغیر از تعداد حوادث توریستی(، کاهش شاخص فقر را در کشورهای مورد بررسی به دنبال داشته باشد. با توجه به ضریب برآوردی شاخص تورم ناشی از تهدیدات تروریستی میتوان بیان نمود که یک درصد افزایش در تعداد حوادث تروریستی، منجر به افزایش 4/8200درصدی شاخص فقر در منطقه مورد مطالعه خواهد شد. ضریب تعیین مدل نیز برابر 4/2907 بدست آمد. بنابراین 29درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل مورد نظر توضیح داده میشود. نتایج مقایسه تاثیرپذیری متغیرهای مورد بررسی بر شاخص فقر در بین کشورهای با درآمد باال و پایین نشان داد، نقش برخی از متغیرها همچون تشکیل سرمایه، تولید ناخالص داخلی، سرمایه انسانی و اعتبارات بانکی در کشورهای با درآمد پایین در کاهش شاخص فقر بیشتر از کشورهای با درآمد باال است.

کلیدواژه ها:

شاخص فقر ، دادههای ترکیبی ، کشورهای خاورمیانه ، اثرات ثابت ، تجارت خارجی