مقایسه مفهوم معجزه در اندیشه های فلسفی ابن سینا و دیوید هیوم

مفهوم معجزه به عنوان یکی از موضوعات بنیادین در فلسفه دین، همواره مورد توجه فیلسوفان جهان اسلام و غرب قرار داشته است. ابن سینا، فیلسوف مسلمان قرون میانه، معجزه را نه به عنوان نقض قوانین طبیعت، بلکه در قالب امری خارق العاده اما در چهارچوب نظام علت و معلولی عالم هستی تحلیل می کند. او معتقد است که معجزه با اراده الهی هماهنگ بوده و به منزله ابزاری برای تایید پیامبران از سوی خداوند است. در مقابل، دیوید هیوم، فیلسوف تجربه گرای قرن هجدهم، معجزه را به مثابه نقض قوانین ثابت طبیعت تعریف می کند و با تکیه بر مبانی تجربه گرایانه خود، وقوع معجزه را غیرقابل پذیرش می داند. هیوم باور دارد که هیچ گزارشی از معجزه، از نظر تجربی و منطقی، بر شهادت حواس و قوانین علمی نمی چربد. در این مقاله، با رویکرد تحلیلی – تطبیقی، تلاش شده است تا ضمن تبیین مبانی فلسفی دو فیلسوف، به تحلیل ریشه های تفاوت دیدگاه آنان درباره معجزه پرداخته شود. بررسی نشان می دهد که تفاوت در هستی شناسی، معرفت شناسی و نگاه به دین، نقش اصلی در اختلاف این دو رویکرد ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

معجزه ، ابن سینا ، دیوید هیوم ، فلسفه دین ، تجربه گرایی ، قوانین طبیعت ، عقل گرایی ، اراده الهی