بررسی ارتباط تغییرات پرفشار سیبری و نوسان شمالگان در فرارفت دما فصل زمستان منطقه اورآسیا

باهدف شناخت برهمکنش گردش بزرگ مقیاس قطبی و اثرات آن برشدت و ضعف پرفشارسیبری،ارتباط بین تغییرات پرفشارسیبری و نوسان شمالگان درزمستان نیمکره شمالی بررسی شد. بدین منظورطی بازه زمانی ۱۹۵۰تا ۲۰۲۲ داده های شاخصAO،فشارتراز دریا و ارتفاع ژئوپتانسیل از مرکزپیش بینی محیطی/علوم جو اخذ وپس از بررسی های به عمل آمده مشاهده شد که دوره زمستانه نمیکره شمالی بیشترین وسعت و شدت پرفشار سیبری در ماه ژانویه میباشد.نتایج نشان داد که باوقوع ناهنجاری های شدیددرمنطقه قطبی،پرفشار سیبری به صورت مستقیم دچار شدت وضعف میشود.بدینصورت که درفازمثبت شاخصAO ناهنجاری ارتفاع ژئوپتانسیل در منطقه قطب منفی شده وطی آن دو هسته ناهنجاری مثبت بر روی آسیای مرکزی و شرق اروپا تشکیل میگردد.طی این وضعیت پرفشارسیبری با افزایش فشار همراه شده که گاها این افزایش فشار به بیش از ۱۰تا ۱۵هکتوپاسکال دریک ماه نسبت به میانگین بلندمدت است.در فاز منفی شرایط عکس رخ داده و باناهنجاری مثبت ارتفاع ژئوپتانسیل تراز ۵۰۰هکتوپاسکال در منطقه قطبی، دو ناوه همراه با ناهنجاری منفی ارتفاع ژئوپتانسیل برشرق اروپا و آسیای مرکزی تشکیل میشود. در این وضعیت پرفشار سیبری دچار ضعف شده و باکاهش شدیدفشار و تضعیف همراه است. نتایج نشان داد می توان ازشاخص AOبرای پیش بینی فصلی و درون فصلی پرفشارسیبری استفاده و براساس آن بتوان رفتار این سامانه را تبیین نمود. نتایج حاصل از فرارفت دما نشان دادکه در دوره های نابهنجار مثبت و منفی به ترتیب در منطقه اورآسیا و سیبری فرارفت گرم و سردقوی بوجود می آید و ازطرفی در منطقه قطبی و جنب حاره نیز به ترتیب کاهش و افزایش دما در دو فاز AO مشاهده میشود.

کلیدواژه ها:

پرفشار سیبری ، ناهنجاری ، شاخص AO ، پیش بینی ، فرارفت دما