رابطه منافع ملی و ایدئولوژی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

مفاهیم ایدئولوژی و منافع ملی ، زمانی استعداد و تقابل و تعارض می یابند که سیاست خارجی یک نظام سیاسی غلظت ایدئولوژیک داشته باشد . یا به عبارتی مستعد تقدم آرمان بر واقعیت باشد .در این صورت ، آرمان هم به ایدئولوژی دامن می زند و هم از ایدئولوژی نشات می گیرد و منافع ملی نیز به واقعیت تکیه می زند و از آن الهام می گیرد . از این جهت ، جهت گیری سیاست خارجی یک کشور، ارتباط معناداری با مفاهیم و مضامین ایدئولوژی و منافع ملی پیدا می کند و بسته به نوع و ماهیت سیاست خارجی نظام سیاسی به این دو مفهوم ، دور یا نزدیک می شود . به این معنا ، سیاست خارجی واقع گرا ، تفسیر موسعی از منافع ملی داشته و در باب ایدئولوژی ، انقباضی عمل می کند و برعکس سیاست خارجی آرمان گرا با ایدئولوژی به معنای رایح آن ، هم پیوندی داشته و دایره منافع ملی را محدود می سازد . افزون بر آن ، سیاست خارجی واقع گرا از حیث روشی ، عاری از ارزش گذاری و به عبارتی پوزیتیوستی یا مثبت گراست و مطابق قاعده ، فوائد آن بر هزینه اش رحجان می یابد . و در انطباق با استانداردهای بین المللی در تعامل و تکاپوی مستمر می باشد . اما سیاست خارجی آرمان گرا یا ایدئولوژی مدار ، از یک سو نافی نظم مستقر در نظام بین الملل است و از سوی دیگر در مقام درانداختن طرحی نو برای مدیریت جهان و تغییر ارزش ها و هنجارهای موجود است و در این مسیر ، قواعد ذهنی را بر قوانین عینی ترجیح می دهد . در این قالب ، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از آن نوع سیاست ورزیهایی است که با سوگیری پر رنگ ایدئولوژیک ، منافع ملی خود را تحت الشعاع قرارداده است . بر این پایه ، سوال بنیادین مقاله که متناظر با عنوان مقاله می باشد ، این است که : رابطه منافع ملی و ایدئولوژی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، چگونه بوده و از چه منبعی تغذیه می کند ؟ در واکنش به پرسش ، فرضیه مقاله چنین است : « علیرغم تاکید مدافعین دیدگاه ترکیب گرا و سازگاری مفاهیم ایدئولوژی و منافع ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، نسبت این دو غیر همگن و تحت تاثیر آموزه های ایدئولوژیک از منافع ملی زاویه گرفته است . » روش تحقیق در این مقاله ، توصیفی ، تحلیلی و از حیث متغیر نقش ، منافع ملی و ایدئولوژی متغیر مستقل و سیاست خارجی متغیر وابسته محسوب می شود .

کلیدواژه ها:

منافع ملی ، ایدئولوژی ، سیاست خارجی ، سازه انگاری ، جمهوری اسلامی ایران