تاثیر پتانسیل آب بر شاخص های بیوشیمیایی و جوانه زنی بذر توده های مختلف کنار (Ziziphus spina christi)

چکیده مبسوط مقدمه: بذر مهمترین عامل تولید مثل جنسی در گیاهان است که نقش مهمی در انتقال خصوصیات وراثتی، پراکنش و استقرار گیاه در مناطق مختلف دارد. جوانه زنی بذر از مهمترین و پیچیده ترین مراحل چرخه زندگی گیاهان می باشد که تحت تاثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار می گیرد. تنش خشکی از موانع اصلی تولید محصولات زراعی، باغی و بومی در بسیاری از نقاط دنیا به ویژه مناطق خشک و نیمه خشک، مانند ایران، محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تنش خشکی بر شاخص های بیوشیمیایی و جوانه زنی بذر توده های مختلف کنار به عنوان گونه ای مرتعی- دارویی و مناسب جهت کنترل فرسایش خاک در مناطق خشک صورت گرفت.  مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال ۱۳۹۷ انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل توده های بذری کنار جمع آوری شده از شهرستان های میناب، کازرون، مسجدسلیمان و دهدشت و پنج سطح پتانسیل آبی صفر، ۲-، ۴-، ۶-، و ۸- بار بود. یافته ها: در پژوهش حاضر اثر پتانسیل اسمزی، توده و برهمکنش آن ها بر شاخص های جوانه زنی (درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول گیاهچه، ضریب آلومتری و بنیه طولی) و بیوشیمیایی (پراکسیدهیدروژن، پروتئین، پرولین، فعالیت کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز) بذر کنار معنی دار بود. نتایج نشان داد که اثر پتانسیل اسمزی بر تمامی شاخص های جوانه زنی ذکر شده به استثنای ضریب آلومتری کاهشی بود؛ با افزایش شدت پتانسیل اسمزی محتوای پروتئین های محلول بذر روند کاهشی و میزان پرولین، فعالیت کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز روند افزایشی داشت. با افزایش شدت تنش اسمزی طول ریشه چه درگیاهچه افزایش چشمگیری داشت که سبب افزایش شاخص ضریب آلومتری گیاهچه شد. نتیجه گیری: شاخص های جوانه زنی و بیوشیمیایی بذرهای کنار در همه توده ها با کاهش پتانسیل اسمزی تغییرات چشمگیری داشتند و کاهش پتانسیل اسمزی با کاهش جوانه زنی و قدرت استقرار بذر کنار همراه بود. این نتایج می تواند ما را در شناخت پیش نیازهای جوانه زنی و توسعه سطح جنگل های کنار کمک نماید. جنبه های نوآوری: ۱- خصوصیات جوانه زنی بذرهای مربوط به چند توده بذری کنار تحت پتانسیل های آبی مختلف بررسی شد. ۲- جنبه های بیوشیمیایی مرتبط با جوانه زنی بذر در چند توده کنار ارزیابی گردید.

کلیدواژه ها:

Soluble protein ، Drought stress ، Germination percentage ، Allometric index ، Catalase ، Hydrogen peroxide content ، پروتئین محلول ، تنش خشکی ، درصد جوانه زنی ، ضریب آلومتری ، کاتالاز ، محتوای پراکسید هیدروژن