مقایسه اثر روش های آماده سازی بذر اسپرس بر بهبود تحمل تنش قلیایی و بازیابی آن

جوانه زنی اولین و از مهم ترین مراحل زندگی اسپرس (Onobrychis viciifolia) است که حساسیت ویژه ای به تنش های محیطی مانند تنش قلیایی دارد. پژوهش حاضر، به منظور بررسی اثر روش های مختلف آماده سازی بذر بر بهبود تحمل گیاه اسپرس به تنش قلیایی در مرحله جوانه زنی، رشد اولیه و بازیابی آن به صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سال ۱۳۹۲ در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز انجام شد. فاکتور اول شامل چهار روش آماده سازی بذر (بذر غلاف دار، بذر بدون غلاف، پیش تیمار سرمای بذر بدون غلاف و هیدروپرایمینگ بذر بدون غلاف) و فاکتور دوم شامل پنج سطح تنش قلیایی (با pH های ۷/۶، ۹/۷، ۹/۸، ۸/۹ و ۷/۱۰) بود. سطوح تنش قلیایی از ترکیب دو نمک خنثی (Na₂SO۴, NaCl) و دو نمک قلیائی (NaHCO۳, Na۲CO۳) به دست آمد. نتایج نشان داد که با افزایش قلیائیت (pH) درصد جوانه زنی کاهش یافت به طوری که در سطوح ۸/۹ و ۷/۱۰ هیچ بذری جوانه نزد. تنش قلیایی در سطح pH ۹/۸ موجب کاهش جوانه زنی اولیه (۹/۵۱ درصد)، درصد جوانه زنی نهایی (۸/۵۱ درصد)، طول ساقه چه (۷/۵۵ درصد) و طول ریشه چه (۲/۷۲ درصد) گردید. در همه شرایط قلیائی، کمترین جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه در بذرهای با غلاف و پس از آن در تیمار پیش تیمار سرما مشاهده شد؛ در حالی که بیشترین جوانه زنی و رشد در تیمار هیدروپرایمینگ به دست آمد. بیشترین بازیابی در بذرهای بدون پوسته و پس از آن در هیدروپرایمینگ به دست آمد. به طورکلی، تیمارهای پیش تیمار سرما و بذرهای با غلاف تا سطح pH ۹/۷ و تیمارهای هیدروپرایمینگ و بذرهای بدون غلاف تا سطح pH۹/۸ توانستند بخشی از اثرات منفی تنش قلیایی را بازیابی کنند؛ که پس از این سطوح توانایی بازیابی مشاهده نشد.

کلیدواژه ها:

Hydro-priming ، Pod removal ، Pre-chilling ، Recovery index ، حذف غلاف ، سرمادهی ، شاخص بازیابی ، هیدروپرایمینگ