تاثیر کاربرد اسید جیبرلیک بر شاخص های جوانه زنی و بیوشیمیایی بذر زوال یافته گلرنگ (Carthamus tinctorius) در شرایط تنش رطوبتی

چکیده مبسوط مقدمه: به دلیل حساسیت بالای بذر به صدمات ناشی از بیماری ها یا تنش های محیطی جوانه زنی جزء مهمترین مراحل زندگی گیاهان مختلف محسوب می شود. جوانه زنی، یکنواختی جوانه زنی و سبزشدن بذرها بعد از طی دوره انبارداری اغلب در نتیجه زوال قدرت بذر کاهش می یابد، یکی از عوامل محیطی مهم تاثیر گذار بر جوانه زنی تنش رطوبتی است، بخصوص وقتی ذخیره سازی نادرست باشد. پرایمینگ بذر با اسید جیبرلیک سبب بهبود خصوصیات گیاهچه ای در گیاهان مختلف تحت شرایط مختلف محیطی می شود. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی تاثیر اسید جیبرلیک و زوال بذر بر شاخص های جوانه زنی و بیوشیمایی (آنزیم های آنتی اکسیدانتی) بذر گلرنگ (Carthamus tinctoriusL.) تحت شرایط تنش رطوبتی است. مواد و روش ها: به منظور مطالعه اثر اسید جیبرلیک بر شاخص های جوانه زنی و تغییرات بیوشیمیایی (آنزیم های آنتی اکسیدانتی) بذر پیر شده گلرنگ تحت شرایط تنش رطوبتی، آزمایشی به صورت فاکتوریل، در قالب طرح کاملا تصافی و با ۴ تکرار انجام شد. عامل اول شامل سه سطح تنش رطوبتی صفر (شاهد)، ۴/۰- و ۸/۰- مگاپاسکال، عامل دوم شامل ۹ سطح زوال (صفر، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷ و ۸ روز زوال در دمای ۴۱ درجه سلسیوس) و عامل سوم شامل تیمار پرایمینگ بذر در سه سطح شاهد (بذر بدون پرایم)، صفر (هیدروپرایم) و پرایمینگ با اسید جیبرلیک ۵۰ میلی گرم بر لیتر بود. جهت نشان دادن روند تغییرات شاخص های جوانه زنی در سطوح مختلف زوال بذر از مدل سیگموئید سه پارامتره استفاده شد. یافته ها: اثر تنش رطوبتی، زوال بذر و پرایمینگ بذر بر شاخص های اندازه گیری شده از قبیل درصد و سرعت جوانه زنی، وزن خشک گیاهچه، درصد گیاهچه طبیعی، طول گیاهچه، بنیه بذر، فعالیت کاتالاز و آسکوربات پروکسیداز و همچنین پروتئین بذر معنی دار بود، به طوری که با افزایش زوال بذر و تنش رطوبتی شاخص های اندازه گیری شده کاهش یافتند. بیشترین میزان شاخص های جوانه زنی اندازه گیری شده از پرایمینگ بذر با اسید جیبرلیک ۵۰ میلی گرم بر لیتر در شرایط شاهد بدون زوال و شاهد رطوبتی به دست آمدند. همچنین، پرایمینگ بذر با اسید جیبرلیک باعث افزایش در میزان فعالیت کاتالاز و آسکوربات پروکسیداز و پروتئین در مقایسه با بذر شاهد بدون پرایم در شرایط زوال و عدم زوال شد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که، مناسب ترین سطح پرایم استفاده شده، اسید جیبرلیک ۵۰ میلی گرم بر لیتر بود که هم در شرایط تنش و هم شرایط نرمال و زوال و عدم زوال در مقایسه با سایر تیمارها اثر بیشتری بر شاخص های اندازه گیری شده داشت از اینرو می توان با استفاده از هورمون اسید جیبرلیک به بهبود شاخص های جوانه زنی در نتیجه تغییر در فعالیت های بیوشیمایی کمک نمود. جنبه های نوآوری: اثر زوال و پرایمینگ بر جوانه زنی بذر گلرنگ تحت شرایط تنش رطوبتی بررسی شد. اثر پرایمینگ بر فعالیت کاتالاز و پراکسیداز بذر زوال یافته گلرنگ مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه ها:

Peroxidase ، Accelerated aging ، Seed treatment ، Germination indices ، Catalase ، Safflower ، پراکسیداز ، پیری تسریع شده ، تیمار بذر ، شاخص های جوانه زنی ، کاتالاز ، گلرنگ