بهبود خصوصیات جوانه زنی و طول عمربذر گیاه سیاه شور (Suaeda fruticosa) در مواجهه با تنش شوری با استفاده از هورمون پرایمینگ و شوک حرارتی بعد از پرایمینگ

چکیده مبسوط مقدمه: جهت بهبود جوانه زنی بذر در شرایط تنش های محیطی از جمله شوری، یکی از راهکارها استفاده از پرایمینگ بذر می باشد. علی رغم این مزیت پرایمینگ، معمولا طول عمر بذرهای پرایم شده کاهش می یابد. استفاده از تیمارهای پس از پرایمینگ همچون شوک حرارتی می تواند طول عمر بذرهای پرایم شده را بهبود بخشد. در این تحقیق تاثیر پرایمینگ بذر با اسید سالیسیلیک، متیل جاسمونات و براسینواستروئید در مواجهه با تنش شوری و همچنین تاثیر شوک حرارتی بعد از پرایمینگ بر بهبود طول عمر بذرهای پرایم شده مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها: تحت آزمایش های جداگانه تاثیر پرایمینگ بذر با مواد هورمونی همچون متیل جاسمونات در سه غلظت ۱، ۱۰۰ و ۱۰۰۰ میکرومولار و براسینو استروئید در سه غلظت ۲۵، ۷۵ و ۱۰۰ میلی گرم در لیتر روی افزایش میزان شاخص های جوانه زنی بذر گیاه سیاه شور Suaeda fruticosa (L.) Forssk در مواجهه با تنش شوری مورد بررسی قرار گرفت. در هر دو هورمون مورد مطالعه از دماهای پرایمینگ ۵، ۱۰ و  ۱۵ درجه سلسیوس به مدت های ۱ و ۲ روز استفاده گردید. تیمار هورمونی بذر با اسید سالیسیلیک در غلظت ۲۵ میلی گرم در لیتر و مدت ۲ روز و در دمای ۱۰ درجه سلسیوس  بدست آمده از نتائج قبلی (منتشر نشده) جهت مقایسه با تیمارهای مورد آزمایش استفاده شد. به منظور تعیین مناسب ترین تنش پیری تسریع شده جهت ارزیابی و تعیین بهترین تیمار شوک حرارتی، از آزمایش پیری تسریع شده بذرها به مدت  دو، چهار، شش، هشت و ده روز استفاده شد. در این تحقیق جهت بهبود طول عمر بذر های پرایم شده از تیمار شوک حرارتی دماهای ۳۰، ۳۵ و ۴۰ درجه سلسیوس و مدت های ۱، ۲، ۳ و ۴ ساعت بعد از پرایمینگ بذر  استفاده گردید. یافته ها: هر دو تیمار پرایمینگ بذر با متیل جاسمونات و براسینو استروئید همه صفات جوانه زنی مورد آزمایش را نسبت به شاهد (بدون پرایمینگ) بطور معنی داری افزایش دادند. این مقدار افزایش در مورد صفاتی همچون در صد  جوانه زنی، شاخص بنیه و طول گیاهچه در حالت پرایمینگ بذر با متیل جاسمونات به ترتیب ۴/۴۶، ۶۷ و ۴۱ درصد و در مورد پرایمینگ با براسینواستروئید به ترتیب ۳۲، ۴۴ و ۳۸ درصد بود. در این تحقیق همچنین انجام آزمایش شوک حرارتی در دمای ۴۰ درجه سلسیوس به مدت چهار ساعت بعد از پرایمینگ، اثرهای مثبت و معنی داری روی بهبود جوانه زنی داشت و اعمال تیمار مذکور به میزان ۶۰% جوانه زنی در انتهای دوره پیری را نسبت به شاهد (بدون اعمال تیمار شوک حرارتی) افزایش داد.  نتیجه گیری: علی رغم افزایش معنی دار درصد جوانه زنی توسط هر یک از مواد هورمونی متیل جاسمونات و براسینواستروئید، مقایسه بهترین ترکیب تیماری این مواد با اسید سالیسیلیک نشان داد که تیمار آماده سازی  بذر با اسید سالیسیلیک ۲۵ میلی گرم در لیتر به مدت دو روز در دمای ۱۰ درجه سلسیوس پتانسیل جوانه زنی بیشتری در شرایط تنش شوری داشت. همچنین تیمار شوک حرارتی پس از پرایمینگ بطور معنی داری طول عمر بذر پرایم شده را افزایش داد. جنبه های نوآوری: تیمار پرایمینگ بذر بطور معنی داری صفات جوانه زنی بذر گیاه سیاه شور را در مواجهه با تنش بحرانی شوری افزایش می دهد. با افزیش دوره پیری، بذرهای پرایم شده  بطور معنی داری با افت جوانه زنی در مقایسه با شاهد مواجه می شوند. شوک حرارتی پس از پرایمینگ، می تواند طول عمر بذرهای پرایم شده را بطور معنی داری نسبت به بذرهای شاهد افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

Accelerated Aging ، Brassinosteroid ، Methyl jasmonate ، Salicylic acid ، براسینواستروئید ، پیری تسریع شده ، اسید سالیسیلیک ،  متیل جاسمونات