واکاوی نقش عوامل فردی، محیطی و آموزشی در ارتقای خودشکوفایی دانش آموزی

خودشکوفایی، به عنوان بالاترین سطح نیازها در سلسله مراتب آبراهام مزلو، به میل فطری فرد برای دستیابی به تمام پتانسیل های خود، رشد مستمر، و تحقق توانایی های بالقوه اش اشاره دارد. این مفهوم فراتر از صرفا موفقیت تحصیلی یا شغلی است و شامل رشد جامع در ابعاد شناختی، هیجانی، اجتماعی، و معنوی فرد می شود. در دوره دانش آموزی، ارتقای خودشکوفایی امری حیاتی برای پرورش افرادی خلاق، سازگار، مسئولیت پذیر، و با انگیزه درونی است. دستیابی به خودشکوفایی در دانش آموزان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل پیچیده قرار دارد که در سه حوزه اصلی فردی، محیطی، و آموزشی قابل بررسی هستند. درک چگونگی تعامل این عوامل و نقش هر یک در تسهیل یا مانع تراشی در مسیر خودشکوفایی دانش آموزی، برای طراحی مداخلات حمایتی موثر ضروری است. این مقاله مروری با هدف واکاوی نقش عوامل فردی، محیطی و آموزشی در ارتقای خودشکوفایی دانش آموزی تدوین شده است. در این راستا، ابتدا به تبیین مفهوم خودشکوفایی و اهمیت آن در دوره دانش آموزی پرداخته می شود. سپس، ضمن مروری بر مبانی نظری مرتبط (مانند روان شناسی انسان گرا و روان شناسی توانمندسازی)، نقش عوامل فردی شامل خودکارآمدی، انگیزش، هوش هیجانی، خلاقیت و تاب آوری؛ عوامل محیطی شامل خانواده، همسالان، و جامعه؛ و عوامل آموزشی شامل محیط مدرسه، نقش معلم، و فرصت های یادگیری و رشد مورد تحلیل قرار می گیرند. یافته های مروری نشان می دهد که خودشکوفایی دانش آموزی نتیجه تعامل پیچیده و هم افزایی میان این عوامل است و نیازمند رویکردی جامع است که همزمان بر تقویت توانمندی های فردی، بهبود محیط های حمایتی، و غنی سازی تجارب آموزشی تمرکز داشته باشد

کلیدواژه ها:

خودشکوفایی ، دانش آموزان ، عوامل فردی ، عوامل محیطی ، عوامل آموزشی ، رشد دانش آموزی