بررسی ادراک حسی معماری در بازار ارومیه بر مبنا ی اصول ز یبایی شناسی

انسان همواره در حال تعامل با مح یط پ یرامون و دریافت اطلاعات از آن است. این دریافت اطلاعات نه تنها از طریق حس بینایی بلکه با بهکارگیری تمام ی حواس صورت میگیرد؛ به عبارتی، تجربه معماری تجربه ای چندحسی است که فهم انسان از معماری را بر اساس دریافت حسی شکل میدهد. معماری سنتی ایران، به ویژه معماری بازارهای ایرانی، نوع ی معماری چندحسی است که تمامی حواس انسان را برای ادراک محیطی درگیر میکند. این ادراک حسی در بناهای تاریخی ایرانی، نه تنها موجب تقوی تعاملات اجتماع ی استفادهکنندگان از فضا م یشود، بلکه حس تعلق آنها به فضا را نیز تقویت مینماید. زیباییشناس ی معماری یک نظریه پ یرامون تجربه قابل درک است که به کارگیری اصول آن در بناهای تاریخی ایران باعث ادراک حسی موثر کاربران میشود. بازار تار یخی ارومیه با بهرهگیری از این اصول زیباییشناسی، به ایجاد غنای حسی در فضا کمک کرده است. هدف این پژوهش، بررسی ادراک حسی مبتنی بر اصول زیباییشناسی در بازار ارومیه است. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانهای و میدان ی انجام شده تا معماری چندحسی در بازار ارومیه مورد بررسی قرار گیرد. نتایج پژوهش نشان میدهد که عواملی چون سلسله مراتب فضا یی، وحدت فضایی در ع ین تنوع، انسجام کلی، بافت ارگانیک مجموعه و استفاده از عناصر متنوع معماری ای ران مطابق با اصول زیباییشناسی، مانند بهرهگیری از طاق ها، هورنوها، اختالف ارتفاع، ای جاد فضاهای باز و بسته، سایه و روشن، تنوع فضاها، و مصالح و بافت مناسب در کف و سقف و دیوارهای بازار، نه تنها موجب تحریک حرکت و کشف فضا توسط کاربران میشود بلکه ارتباط موثری بین آنها و بازار برقرار میکند.

کلیدواژه ها:

ادراک حسی ، بازار ارومیه ، معماری بازار ، زیباییشناس ی