بررسی جایگاه قصه و انواع آن در محتوای کتب فارسی نظام آموزش و پرورش عمومی ایران

تدریس به شکل داستان از جدیترین و بنیادیترین روشهای انتقال مفاهیم به دنیای دانش آموزان است که در این میان قصه برای کودکان، نقش شگفتانگیزی در آموزش و انتقال مفاهیم تربیتی و اخلاقی و دینی دارد. میل ذاتی انسان به شنیدن قصه موجب شده است تا قصهگویی یا قصه خوانی به عنوان یکی از روشهای آموزشی و تربیتی در طول اعصار مورد توجه باشد. قصه در نظام آموزشی می تواند با اشکال مختلف درسی بیامیزد، به شرطی که روی برنامه ها به خوبی فکر شده باشد و ارتباط بین بخشهای آن منسجم باشد. پس بسیار مهم است که در نظام آموزش و پرورش و محتواهای تولید شده در دوره ابتدایی بر قصه تاکید کنیم. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه قصه و انواع آن در کتب فارسی نظام آموزش و پرورش عمومی ایران بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و بر اساس ماهیت و شیوه گردآوری دادهها، توصیفی از نوع تحلیل محتوا کمی بود. جامعه پژوهش حاضر با نظر اساتید و متخصصان و با توجه به هدف پژوهش، محتوای برنامه درسی فارسی دوره ابتدایی آموزش و پرورش ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بودکه مجموعه این محتواها ۶ جلد کتاب درسی را شامل می شد. ابزار پژوهش چک لیستی بود که بر اساس پژوهشهای قبلی و نظرمتخصصان حوزه ادبیات کودکان تشکیل شد و محتوای کتابهای فارسی در بخشهای متن، تصویر و تمرینها مورد تحلیل قرار داده شد. نتایج حاصل از شمارش فراوانی حاکی از آن بود که در محتوای کتب درسی فارسی مقطع ابتدایی، ۳۴۴ مورد قصه بیان شده است که امری مطلوب است اما هر چند تعداد قابل قبولی انواع قصه در محتوای درسی کتب درسی فارسی گنجانده شده است اما این تعداد به صورت متوازن و متقارن در میان انواع قصه توزیع نشده است و متاسفانه به برخی قصهها نگاه ی مطلوب شده است و به برخی انواع دیگر نگاهی بسیار نامطلوب شده است. همچنین نتایج نشان داد که کتب درسی پایه چهارم دارای بهترین عملکرد و کتب درسی فارسی پایه دوم دارای بدترین عملکرد در میان کتب درسی مقطع ابتدایی هستند.

کلیدواژه ها:

قصه ، فارسی ، ابتدایی ، تحلیل محتوا