بررسی تاثیر معلمان الگو بر شکل گیری هویت شخصی و تحصیلی دانش آموزان

فرآیند آموزش و پرورش فراتر از انتقال صرف دانش و مهارت های آکادمیک است و به مثابه بستری عمیق برای رشد فردی، اجتماعی و روانی انسان ها عمل می کند. در این میان، نقش معلم به عنوان یکی از اصلی ترین ارکان نظام آموزشی، تاثیری انکارناپذیر بر شکل گیری شخصیت و هویت دانش آموزان دارد. معلمان نه تنها در انتقال مفاهیم علمی ایفای نقش می کنند، بلکه به عنوان الگوهای رفتاری، اخلاقی و اجتماعی، در تکوین ارزش ها، نگرش ها و باورهای بنیادین دانش آموزان اثرگذار هستند. هنگامی که معلمی به عنوان الگو شناخته می شود، تاثیر او از سطح کلاس درس فراتر رفته و به تمامی ابعاد زندگی دانش آموزان گسترش می یابد. الگوسازی یکی از مفاهیم بنیادی در روان شناسی تربیتی و یادگیری اجتماعی است که بر نقش مشاهده و تقلید در یادگیری تاکید دارد. بر اساس نظریات آلبرت بندورا، بسیاری از رفتارهای انسان از طریق مشاهده و الگوبرداری از دیگران یاد گرفته می شود، به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی که شخصیت و هویت فرد در حال شکل گیری است. در این مرحله حساس از رشد، دانش آموزان با دقت و علاقه فراوان رفتارها، گفتارها، باورها و سبک تعامل معلمان خود را زیر نظر می گیرند و ناخودآگاه بسیاری از ویژگی های آن ها را جذب می کنند. هویت شخصی و تحصیلی مفاهیمی درهم تنیده و پویا هستند که در نتیجه تعامل عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و آموزشی به وجود می آیند. هویت شخصی به مجموعه ای از باورها، ارزش ها، اهداف و برداشت هایی گفته می شود که فرد از خود دارد و بر احساس رضایت درونی، عزت نفس و خودکارآمدی او اثر می گذارد. در مقابل، هویت تحصیلی شامل نگرش فرد به مدرسه، یادگیری، آینده تحصیلی و اهداف شغلی است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی تاثیر معلمان الگو بر شکل گیری هویت شخصی و تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که دانش آموزانی که معلمان خود را به عنوان الگو پذیرفته اند، اغلب از توانمندی بیشتری در مهارت های ارتباطی، تصمیم گیری، مسئولیت پذیری و خودتنظیمی برخوردارند. این معلمان با ایجاد فضای امن عاطفی، تشویق به تفکر انتقادی، احترام به تفاوت های فردی و ایجاد رابطه ای انسانی و محترمانه، بستری مناسب برای رشد متوازن دانش آموزان فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

الگو ، هویت شخصی ، دانش آموزان ، مدرسه ، معلم