بررسی تطبیقی مفهوم زهد در اشعار ابی العتاهیه و کالم حضرت علی (ع) در خطبه های نهج البلاغه

مفهوم «زهد» به عنوان یکی از فضائل اخلاقی همواره در ادبیات عربی و اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده این جستار قصد نموده است با روش تحلیلی-توصیفی و با استناد به منابع مطالعاتی و کتابخانه ها به واکاوی آن دسته از خطبه های امام علی (ع) و اشعار ابی العتاهیه که محوریت آن مفهوم زهد است، بپردازد تا در پایان مشخص سازد که این مفهوم در دوره های مختلف تاریخی چه تفاوت هایی داشته است؛ بنابراین زهد مفهومی با یک معنای پایدار است که در همه ادوار در کالم پیشوایان، ادیبان، خطیبان و... مورد استفاده قرار گرفته است. نویسنده در این مجال اندک کوشیده است ابتدا مضامین مشترک در خطبه های نهج البلاغه و اشعار ابی العتاهیه را بیان کند. سپس به ذکر مصادیقی از نمود هر یک از مضامین پیرامون زهد پرداخته و در میان مصادیق به تحلیل آنها بپردازد. بهره گیری از آیات قرآن، بشارت و انذار جهت معرفی و پذیرش زهد، تاکید بر معاد باوری، مبارزه با هوای نفس، ناپایداری دنیا و پرهیز از دلبستگی به آن، امتحان الهی در دنیا و تسلیم رضای پروردگار بودن، عناوینی است که در این جستار مورد تطبیق و مقایسه قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

زهد ، نهج البلاغه ، شعر ، ابی العتاهیه ، علی (ع) ، زبان عربی