ترکیبات شیمیایی اسانس و فعالیت حشرهکشی دو گیاه دارویی گواوا (Psidium guajava) و پنج انگشت (Vitex agnus-castus)

با توجه به ایجاد مشکلات متعدد ناشی از کاربرد بی رویه آفت کش های شیمیایی، استفاده از ترکیبات کم خطر جایگزین مانند اسانس های گیاهی مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش اثر سمیت تنفسی اسانس های گیاهان گواوا (Psidium guajava) و پنج انگشت Vitex agnus-castus روی حشرات کامل شپشه آرد (Tribolium confusum)، شپشه برنج Sitophilus oryzae و شپشه قرمز آرد Tribolium castaneum بررسی شد. همچنین ترکیبات تشکیل دهنده هر دو نوع اسانس با دستگاه کروماتوگرافی گازی/طیف سنج جرمی (GC/MS) شناسایی گردید. تیمارها شامل دو نوع اسانس و پنج غلظت (۱۵، ۳۰، ۴۰، ۴۵ و ۵۵ میکرولیتر بر لیتر هوا) از هر اسانس بود که به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد ایزوکاریوفیلن، وریدیفلورن، فارنسن و لیمونن اصلی ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گواوا و ۱و۸-سینئول به عنوان اصلی ترین ترکیب اسانس پنج انگشت بود. غلظت کشنده ۵۰ درصد اسانس گواوا روی حشره کامل شپشه آرد، شپشه برنج و شپشه قرمز آرد به ترتیب برابر با ۸۱.۲۸، ۲۷.۲۴ و ۳۶.۲۸ میکرولیتر بر لیتر هوا بود. غلظت کشنده ۵۰ درصد اسانس پنج انگشت روی حشره کامل شپشه آرد، شپشه برنج و شپشه قرمز آرد به ترتیب برابر با ۴۷.۲۵، ۴۰.۲۸ و ۷۰.۲۲ میکرولیتر بر لیتر هوا بود. اسانس گواوا علیه شپشه برنج و اسانس پنج انگشت علیه شپشه آرد و شپشه قرمز آرد سمیت تنفسی ایجاد کرد و با افزایش غلظت هر دو نوع اسانس، درصد تلفات آفات انباری افزایش یافت. بنابراین از این اسانس ها می توان به عنوان حشره کش های گیاهی کم خطر برای کنترل آفات انباری استفاده کرد.

کلیدواژه ها:

آفات انباری ، اسانس ، حشره کش گیاهی ، کشندگی ، GC-MS