بررسی تطبیقی حضور و باریابی سفرا و مامورین خارجی در عصر صفوی و قاجار

روابط دیپلماتیک و تشریفات مرتبط با آن در دوران صفویه و قاجار، نقش مهمی در شکل دهی به سیاست خارجی ایران داشته است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی نحوه حضور و باریابی سفرا و ماموران خارجی در این دو دوره تاریخی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعه اسناد، منابع تاریخی و سفرنامه ها گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که در هر دو دوره، تشریفات دیپلماتیک به عنوان ابزاری برای نمایش اقتدار حکومت مورد استفاده قرار می گرفته است. در دوره صفوی، این تشریفات بازتاب دهنده قدرت واقعی حکومت بود، در حالی که در دوره قاجار، بیشتر جنبه نمایشی داشت. تفاوت های اساسی در ساختار سازمانی، نحوه استقبال، میزان محدودیت های اعمال شده بر سفرا و تاثیرپذیری از روابط با غرب مشاهده می شود. با این حال، عناصر مشترکی مانند نقش محوری هدایا، تامین مخارج توسط دربار و اهمیت مراسم باریابی در هر دو دوره وجود داشته است. این پژوهش نشان می دهد که تحول تشریفات دیپلماتیک از دوره صفوی به قاجار، بازتاب دهنده گذار تدریجی از نظام سنتی به ساختارهای مدرن تر دیپلماتیک بوده است.

کلیدواژه ها:

قاجار ، صفوی ، دربار ، سفیران