تاثیر برنامه پنهان درسی بر سازگاری اجتماعی دانش آموزان

انسان در متن خلقت از نوعی شعور به نام «وجدان اخلاقی» بهره مند شده است. وجدان اخلاقی هر فرد به منزله معلمی است که تعالیم اخلاقی را به او می آموزد و بر اجرای این تعالیم نظارت می کند، اما وجدان برای اینکه بتواند راهنمای خوبی باشد، به پرورش نیازمند است و این پرورش باید از همان کودکی آغاز گردد. والدین، و به ویژه مادر، نقش مهمی در رشد و تعالی وجدان اخلاقی دارند. در روانشناسی اخلاق، درباره حیطه رشد اخلاقی وجدان، به طور ویژه در سال های اولیه و دوره کودکی پژوهش هایی انجام شده است و محققان بر این باورند که ریشه های رشد وجدان با رشد مفهومی، عاطفی و عقلانی کودکان پیوند دارد و شکل گیری رشد وجدان اخلاقی با رشد وجدان در دوران کودکی مرتبط است؛ ازاین رو، وجدان را هم ازنظر مفهومی و هم ازنظر روش شناختی بررسی کرده اند وبه این نتیجه رسیده اند که کودکان اخلاق را صرفا با تشویق و تایید والدین نمی آموزند، بلکه مشوق های برآمده از رشد خودآگاهی و پیوندهای عاطفی کودکان با دیگران نیز می تواند باعث توجه آنان به مسائل اخلاقی گردد. (باقری، ۱۳۷۳)بنابراین، در روانشناسی اخلاق، مراد از وجدان اخلاقی فرآیندهای شناختی، عاطفی، عقلانی و دیگر فرآیندهایی است که بر نحوه ساخته شدن معیارهای درونی و تعمیم پذیر رفتار در کودکان خردسال و نحوه عمل آن ها براساس این معیارها تاثیر می گذارند. (همان، ج۱: ص ۴۱۸) در این پژوهش ها، وجدان به مثابه یک نیروی قوی است که به کودک توانایی انتخاب امر درست و نادرست را می دهد و موجب می شود او در مسیر اخلاق باقی بماند. وجدان هرکس فقط به وسیله پدر و مادر او ساخته نمی شود، بلکه عوامل خارجی دیگری مانند مدرسه، مسجد، گروه ها یا جامعه نیز بر وجدان فرد اثر می گذارند. روان شناس معروف سوئیسی، «ژان پیاژه» که به خصوص در زمینه رشد کودک کار می کرد، مرزی بین ۷ تا ۸ سالگی قائل است. او عقیده دارد که تا این سن، کودکان رفتار متفاوتی دارند، رفتاری که از بیرون و به خصوص از طرف پدر و مادر منتقل می شود. پس از آن، رفتار «خودمختار» در کودک رشد می یابد. یعنی کودک به تدریج قادر می شود که بین رفتار اخلاقی پدر و مادر و رفتارهای اخلاقی پدر و مادر و رفتارهای اخلاقی دیگر، تفاوت قائل شود، و می تواند درباره قوانین اخلاقی بازی آزادانه تصمیم بگیرد که آنها را

کلیدواژه ها:

وجدان اخلاقی ، روانشناسی اخلاق ، رشد اخلاقی ، کودکان خردسال ، ژان پیاژه