بررسی وضعیت و بحران هویت در معماری و شهرسازی معاصر

امروزه تعابیر متعددی از وضعیت معماری معاصر ایران نقل گردیده و می گردد. به این تعبیر، معماری امروز ایران در میان گذشته و آینده معلق و برای یافتن مسیر خود، در تکاپو است. لیکن شناخت و دریافت مسیر حقیقی در این میان، راهی بس دشوار است، زیرا که از سویی گذشته و سنن ما هنوز سرشار از اندیشه ها و اصول جاودان بوده و از سوی دیگر کنکاش ها و پاسخ های امروزین معماری مغرب زمین نمی تواند پاسخی مناسب به شرایط پدید آمده از بستر فرهنگی-اجتماعی سرزمین مان باشد. فهم ریشه های بحران و عوامل شکل گیری آن برای ارائه راه حل، ضروری به نظر می رسد. عوامل شکل دهنده بحران در معماری یک سرزمین متفاوت می باشد. ورود معماری از سرزمین های دیگر به شیوه های گوناگون صورت گرفته است. این عمل که فرد یا گروهی به جای بهره وری از فرهنگ محلی، اقدام به واردات فرهنگ بیگانه می نماید نخستین گام ها به سوی فردگرایی است. بدین ترتیب به تدریج بناهایی با اعمال سلیقه شخصی یک یا چند فرد از قشر حاکم ساخته می شوند که هر کدام از بناها نماینده فردگرایی افراد حاکم می باشد. توسعه سریع شهرنشینی در ایران منجر به ساختن فضاهای شتابزده و طراحی نشده گشته است. طراحی بخش های جدید شهرها اکثرا منحصر به تهیه نقشه کاربرد زمین شامل یک شبکه شطرنجی یکنواخت فاقد سلسله مراتب و قطعه بندی زمین غالبا به صورت یکنواخت و تکراری و ضوابط تراکم ساخت در فضاهای بین آنهاست. عدم توجه به بعد سوم و احجام ساختمان ها، ارتفاع جداره ها، خط آسمان و فقدان طراحی ساختمان های هم جوار و قابل رویت در لبه خیابان ها، به عنوان مجموعه های معماری، بدون توجه به هویت کل آنها، منجر به بی نظمی و اغتشاش و گاه یکنواختی در سیما و معماری فضاهای شهری شده و متاسفانه اکثرا با کیفیت فضایی مطلوب ساخته نشده است. قطع فرایند تحول تاریخی شهر به سبب اصل قرار گرفتن توسعه برون زا سبب گشته است تا شهر امروزی ما، ابعاد مفاهیمی و هویتی خود را در بسیاری از موارد از دست بدهد.

کلیدواژه ها:

شهرسازی ، کیفیت و سرزندگی ، هویت ، فرهنگ ، معماری