شمایلنگاری عناصر تصویری در نگاره «واقعه در مسجد»، اثر شیخ زاده

موضوع این مقاله، شمایلنگاری عناصر تصویری در نگاره «واقعه در مسجد» اثر شیخ زاده از هنرمندان مشهور مکتب تبریز صفوی است که یکی از اوراق دیوان مصور حافظ را به خود اختصاص میدهد. این نگاره هم به جهت مضمونی و هم به لحاظ مهارت اجرایی در تاریخ هنر نگارگری ایران شناخته شده است. لذا هدف پژوهش حاضر، شناسایی عناصر اصلی نگاره واقعه در مسجد و شناخت شمایلی برخی از عناصر مهم آن به واسطه بسترهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی رایج در دوره صفوی است. لیکن پرسشها نیز اینگونه طرح می گردند: عناصر اصلی در نگاره «واقعه در مسجد» چیستند و چه معنا و مفاهیمی در پشت عناصر اصلی این نگاره نهفته است؟ برای پاسخ به این سوال، داده های متنی و تصویری با مطالعات کتابخانهای (مقاله و کتاب) گردآوری گردیده و خوانش نگاره مورد مطالعه، نیز به شیوه توصیفی تحلیلی متکی به روش شمایلنگاری پانوفسکی است. نتیجه نهایی اذعان میدارد: نگاره واقعه در مسجد، بیش از آن که در جهت توصیف دقیق سروده حافظ اقدام نماید به دنبال تبیین هویت دینی و پیامهای اجتماعی و فرهنگی رایج در دوره حیات شیخ زاده بوده است.

کلیدواژه ها:

شمایلنگاری ، نگارگری ، نگاره «واقعه در مسجد» ، شیخ زاده ، پانوفسکی