بررسی اندیشه انتقادی در آثار نمایشی تبریز از مشروطه تا پایان دهه چهل(۱۳۴۹)

تئاتر به شکل مدرن آن پدیده ای نو به ظهور در ایران است. در واقع پدیده فرهنگی همزمان با ظهور مدرنیته ژئوپلیتیکی، دروازه ورود مظاهر مدرنیسم به ایران است. تئاتر در این دوران به شکل تجربه هایی در حوزه ادبیات نمایشی در ایران وجود دارد. تبریز به واسطه موقعیت ژئوپلیتیکی، دروازه ورود مدرنیسم به شکل غربی آن - نیز مستثنی نبود. توجه به سلقه درخشان و مشعشع ایران بیشتر در قالب شعر و داستان ارائه می شد. قبل از تثبیت قالب نمایشنامه به شکل غربی آن، ادبیات مبتنی بر نقد اجتماعی است. شاعرانی همچون میرزا ایرج میرزا، میرزا علی اکبر صابر و میرزا علی معجز نسبتری به شرایط اجتماعی و سیاسی دوران خود با سرودن شعر واکنشی داشته اند. نمایشنامه ها که اولین نمایشنامه ها نگاهی منتقدانه به مسائل متلاطم جامعه ایرانی داشت توسط میرزا فتحعلی آخوندزاده / سیاسی از همان سال های مشروطه آغاز می شود. میرزا مستعار میرزا ملکم خان ناظم الدوله برای تئاتر نوشته شده و در واقع پی ریزی تئاتر مبتنی بر نقد اجتماعی امکانات اروپایی در تبریز رفته رفته میرزا ملکم خان برای اجرای نمایش ها به موضوعاتی مانند نقد سنت ها و همچنین تقبیح خرافات و تطبیق شرایط موجود با شرایط اروپایی پرداخت می شود. تئاتر تبریز همواره در این بازه زمانی مشروطه تا پایان دهه چهل، در فرازها و فرودهای سیاسی اجتماعی موجود نقش فعالی ایفا نموده است. در این مقاله به سیر تاریخی برداشت موارد تحقیق به تاثیر متقابل فراز و فرودهای سیاسی اجتماعی در تبریز اشاره می شود. این تحقیق در قالب توصیفی تحلیلی پیش خواهد رفت و تلاش دارد با اجرای مراحل طراحی پژوهش، نمونه گیری، جمع آوری داده ها، تحلیل داده ها، تحت پوشش نتیجه گیری، پاسخ مسئله نزدیک شود.

کلیدواژه ها:

تئاتر انتقادی ، تئاتر تبریز ، اندیشه انتقادی ، آخوندزاده ، میرزا اقاتوزیری ، ساعدی