تبیین نقش عوامل کالبدی منجر به حس تعلق به مکان در کودکان پیش-دبستانی

مقدمه و اهداف: حس مکان، عاملی است که در شکل گیری هویت انسان تاثیر به سزایی دارد. بخش مهمی از هویت هر فرد در دوران کودکی و با توجه به تصویرهای ذهنی و خاطرات جمعی و مکانی وی پایه ریزی می شود. یکی از معانی مهم و موثر در ارتباط انسان و محیط که مورد توجه طراحان بوده است، حس تعلق می باشد. حس تعلق به مکان رابطه های مستحکم و پرمعنا بین مخاطب و فضای معماری است. پیوندی احساسی که کودکان و مربیان، آن مکان را به عنوان قرارگاهی برای رجوع مجدد و مکرر به آن ارزشمند بدانند. از جمله ابعاد محیط آموزشی عوامل کالبدی می باشد که در ایجاد انگیزه و تعلق مکانی نمی توان از تاثیرات آن غافل شد. در حال حاضر، در خصوص عوامل کالبدی منجر به حس تعلق به مکان در مهد کودک و مدارس هنوز تحقیقات جامع و کاملی انجام نشده و هم اکنون این سئوال به قوت خود باقی است که؛ کدام یک از این مراکز حس تعلق پذیری بیشتری را در کودکان پیش دبستانی ایجاد می کنند. هدف این پژوهش شناخت عوامل کالبدی منجر به حس تعلق به مکان در مراکز پیش دبستانی می باشد. روش: روش پژوهش در این تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است. با استفاده از مطالعات کتابخانه ای به مطالعه عوامل کالبدی که سبب ایجاد حس تعلق پذیری کودکان پیش دبستانی می شود، پرداخته می شود. یافته ها: نحوه ی تعامل کودک با مکان، نشان دهنده ی تاثیرپذیری تصویر ذهنی وی از ویژگی های کالبدی و غیرکالبدی محیط روزمره وی است. با شناخت خصوصیات کودکان از یک سو و عوامل کالبدی محیط پیرامونشان از سوی دیگر که تعیین کننده ی نحوه تعامل آنها با محیط است، می توان به تصویری قابل قبول از تاثیرات مکان های پیش دبستانی بر ایجاد حس تعلق به مکان این کودکان دست یافت. نتیجه گیری: بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که مولفه های عینی (محیط کالبدی) در فضاهای آموزشی از جمله مراکز پیش دبستانی، با محقق ساختن قابلیت های مکان، متناسب با نیازها و خواسته های کودک و به واسطه کاربرد روزمره توسط کودک باعث ایجاد حس تعلق به مکان و ارتقای تعامل میان کودک با مکان می شود.

کلیدواژه ها:

حس تعلق به مکان ، رابطه کودک و محیط ، عوامل کالبدی ، کودکان پیش دبستانی