فقدان امنیت در گیلان عصر قاجار؛ دیباچهای بر جنبشهای مشروطه خواه دهقانی ایران

فقدان سازمان دهی دهقانان در روستاهای پراکنده ایران و مشخص نبودن منابع آنان در سطح ملی، مانع از آن شد که دهقانان به عنوان یک طبقه موثر در جنبش مشروطیت شرکت داشته باشند. باوجوداین، گیلان یکی از مناطقی بود که دهقانان آن، به طورجدی، درگیر جنبش دهقانی علیه اربابان شدند. آنان اقدامات متفاوتی جهت مبارزه با اربابان انجام دادند و از حمایت گروه ها و احزاب سیاسی همچون اجتماعیون عامیون و سوسیال دموکرات های گیلان برخوردار شدند. ارزیابی وضعیت عمومی دهقانان و علل ظهور جنبش های دهقانی گیلان در آستانه انقلاب مشروطه، مسئله اساسی در پژوهش حاضر است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و بر پایه گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه ای است. یافته های اساسی پژوهش بیانگر آن است که دهقانان طی مراحل مختلف جنبش، به اقداماتی نظیر نپرداختن بهره مالکانه، زدوخورد و درگیری با مالکان و اخراج آنان از روستاها و تشکیل انجمن های روستایی دست زدند. سرانجام پس از دو سال درگیری دهقانان با مالکان، به رغم پیروزی های موقت دهقانان، به دلیل عدم حمایت مجلس و انجمن ولایتی گیلان از دهقانان، جنبش دهقانی شکست خورد و بار دیگر نظام ارباب-رعیتی بر گیلان حکم فرما شد.

کلیدواژه ها:

گیلان ، مشروطیت ، جنبش های دهقانی ، نظام ارباب-رعیتی