بررسی تاثیرات دوگانگی زبان بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوران پیش دبستانی و دبستان مبتنی بر سند تحول آفرین

پدیده دوگانگی زبان یکی از چالش های جدی نظام های آموزشی در جوامع چندزبانه است؛ به ویژه در دوران حساس پیش دبستانی و دبستان که سنگ بنای یادگیری و رشد تحصیلی دانش آموزان نهاده می شود. در ایران، وجود اقوام و گروه های زبانی مختلف موجب شده است بسیاری از دانش آموزان با زبانی متفاوت از زبان رسمی آموزش (فارسی) وارد محیط مدرسه شوند. این دوگانگی زبانی می تواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر فرآیند یادگیری، درک مفاهیم درسی، و مشارکت آموزشی دانش آموزان تاثیرگذار باشد. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به بررسی ابعاد مختلف این پدیده از منظر تربیتی و زبانی پرداخته و با تکیه بر مفاد سند تحول بنیادین آموزش وپرورش، به تحلیل فرصت ها و تهدیدهای ناشی از دوگانگی زبان در نظام آموزشی ایران می پردازد. در نهایت، ضمن تبیین چالش های موجود، پیشنهاداتی در راستای ارتقاء کیفیت آموزش در مناطق دوزبانه و بهره گیری از ظرفیت های زبان مادری در تقویت یادگیری ارائه شده است. یافته ها نشان می دهند که چنانچه نظام آموزشی در دوره های پیش دبستانی و دبستان، به شکل آگاهانه و علمی با دوگانگی زبانی برخورد کند، می توان از این پدیده به عنوان فرصتی برای رشد شناختی و زبانی دانش آموزان بهره برد.

کلیدواژه ها:

دوگانگی زبان ، پیشرفت تحصیلی ، دوران ابتدایی ، زبان مادری ، سند تحول آفرین