هوش مصنوعی و تحول آموزش فراگیر: فرصت ها و چالش های استفاده از فناوری های هوشمند برای توانمندسازی دانش آموزان با نیازهای ویژه

این مقاله مروری، با هدف بررسی نقش فناوری های هوش مصنوعی (AI) در تحول آموزش فراگیر برای دانش آموزان با نیازهای ویژه، به تحلیل فرصت ها، چالش ها و راهکارهای عملی در این حوزه می پردازد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی با قابلیت هایی نظیر شخصی سازی محتوای آموزشی، افزایش دسترسی از طریق ابزارهایی مانند تبدیل گفتار به متن و تشخیص حرکات چهره، و پشتیبانی از معلمان در شناسایی نیازهای خاص دانش آموزان، می تواند شکاف آموزشی را کاهش دهد. به عنوان مثال، سیستم های تطبیقی مانند DreamBox مشارکت تحصیلی دانش آموزان با اختلالات یادگیری را تا ۴۰٪ افزایش داده اند. با این حال، چالش های عمده ای از جمله سوگیری الگوریتمی ناشی از داده های محدود، شکاف دیجیتالی در دسترسی به فناوری (به ویژه در کشورهای کم درآمد که تنها ۱۵٪ دانش آموزان با نیازهای ویژه به ابزارهای پیشرفته دسترسی دارند)، و ملاحظات اخلاقی مانند حفظ حریم خصوصی، مانع تحقق کامل این پتانسیل ها می شوند. همچنین، مطالعاتی نظیر پژوهش نوروزی و احمدی (۱۴۰۰) هشدار می دهند که عدم هماهنگی فناوری با برنامه های درسی ملی ممکن است به حذف گروه های خاص منجر شود. از سوی دیگر، تجربیات موفق بین المللی نظیر پروژه AI۴Children در فنلاند، نشان می دهد که ادغام هوش مصنوعی با رویکردهای انسان محور و سیاست های آموزشی می تواند تعادل مناسبی بین نوآوری و عدالت ایجاد کند. این مقاله با بررسی نظام مند پژوهش های منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳، پیشنهاد می کند: توسعه چارچوب های اخلاقی برای استفاده شفاف از داده ها و کاهش سوگیری الگوریتمی؛ سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، به ویژه در مناطق محروم؛ آموزش معلمان برای بهره گیری موثر از فناوری های هوشمند؛ و تقویت همکاری بین رشته ای بین توسعه دهندگان فناوری، مربیان، و خانواده ها. در نهایت، هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین، بلکه به عنوان مکمل نظام های آموزشی موجود، نیازمند نگاهی جامع است که فناوری، اخلاق، و عدالت اجتماعی را همزمان در نظر گیرد. این تحول، تنها در سایه تعهد جمعی به برابری آموزشی و مشارکت فعال ذینفعان محقق خواهد شد. متن چکیده باید مستقیما به مسئله مورد مطالعه، اهداف، روش پژوهش، یافته ها و باشند.

کلیدواژه ها:

نیازهای ویژه ، هوش مصنوعی ، آموزش فراگیر