تحلیل تاثیر تحریم ها بر جایگاه استراتژیک صنعت نفت ایران در اقتصاد سیاسی بین الملل

صنعت نفت و گاز ایران به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد ملی و بین المللی، نقش حیاتی در تامین درآمدهای ارزی و امنیت انرژی کشور ایفا می کند. این پژوهش به بررسی عمیق تاثیر تحریم های بین المللی بر جایگاه استراتژیک صنعت نفت ایران در نظام اقتصاد سیاسی جهانی می پردازد. با استفاده از روش های ترکیبی کمی و کیفی و تحلیل داده های آماری دوره ۳۰ ساله (۱۳۷۰-۱۴۰۰) از منابع معتبری چون بانک مرکزی، گزارش های اوپک و ترازنامه انرژی، نتایج نشان می دهد که تحریم ها موجب کاهش ۷۰ درصدی صادرات نفتی، تنزل سهم ایران در اوپک از ۱۸.۱۳% در سال ۱۳۹۷ به سطحی پایین تر، و افت شدید سرمایه گذاری خارجی در بخش بالادستی شده است.مطالعه حاضر با رویکردی تحلیلی-توصیفی نشان می دهد که ایران علیرغم دارا بودن ۱۵۸ میلیارد بشکه ذخایر نفت خام و ۳۲ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز طبیعی (به ترتیب ۱۳.۵% و ۱۶.۵% ذخایر جهانی)، نتوانسته است از این مزیت ژئواکونومیک در شرایط تحریم بهره برداری کند. یافته های تحقیق حاکی از آن است که تحریم ها از سه کانال اصلی: ۱) محدودیت دسترسی به فناوری های پیشرفته ۲) کاهش سرمایه گذاری خارجی ۳) اختلال در زنجیره عرضه جهانی، بر صنعت نفت ایران تاثیر گذاشته اند.

کلیدواژه ها:

صنعت نفت ایران ، تحریم های نفتی ، اقتصاد انرژی ، درآمدهای نفتی ، ذخایر