جایگاه عدد چهار در پیدایش کالبد و فضاهای معماری ایران

فرهنگ هر ملتی در هر دوران بر مبنای بینش و اندیشه هایی است که در بناهای آن دوره تجلی می یابد. مظاهر و مصادیق اعداد چه از جنبه ایستایی و چه زیبایی شناسی، در ساختار و تزئینات اماکن تاریخی به صورتی جلی و خفی، به منصه ظهور رسیده اند. بهره گیری از حروف و اعداد تمثیلی، یکی از شیوه های ورود به عالم مثالی است که برای ادراک ساحت های متعالی وجود به کار گرفته شده است. اعداد نمادین در معماری ایران در دوره های متمادی تاریخی، از ارزش و جایگاه ویژه ای برخوردار بوده، به گونه ای که در اغلب بناهای شاخص معماری به کار رفته است. عدد چهار را می توان مهم ترین عددی دانست که در فرهنگ معماری ایرانی، جایگاه متمایز و ویژه ای نسبت به کاربرد سایر اعداد داشته و اهمیت و نحوه ی کاربرد این عدد در معماری ایرانی به میزان وکیفیتی است که نظیر آن را در هیچ فرهنگ و تمدن دیگری یافت نمی شود. روش تحلیل داده ها با هدف استفاده از معنا و مفاهیم عدد چهار و نقش نمادین این عدد در هندسه ی بناها و آرایه ها، بر اساس نمادپردازی در معماری دوران باستان و دوره ی اسلامی ایران و بازخوانی مفهوم آثار مربوطه با توجه به معنای آن ها در عالم مثال می باشد. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که این عدد در قالب ها و شکل های متفاوتی در هندسه، ساختار و تزئینات فضاها و بناهای ایرانی نمود یافته است. پژوهش حاضر از زمره پژوهش های کاربردی می باشد که با نگاهی کیفی به موضوع و با روش تحقیق توصیفی - تحلیلی از نوع تاریخی، با استفاده از منابع کتابخانه های علمی تخصصی معماری و شهرسازی و مطالعه وبسایت های علمی پروهشی و مرکز اطلاع رسانی علوم وفن آوری مرتبط انجام پذیرفته است.

کلیدواژه ها:

اعداد ایرانی ، معماری ایران باستان ، معماری اسلامی ، هندسه ایرانی