ظرفیت مدل سازی مبتنی بر عامل برای سیاستگذاری ارزی در شرایط اصابت شوک تحریم؛ مطالعه موردی: ایران پس از خروج امریکا از برجام

با گسترش ظرفیت های محاسباتی و شبیه سازی، مدل های مبتنی بر عامل نیز جایگاه ویژه ای یافته اند. این مدل ها بر خلاف مدل-های نظری که عمدتا بر حفظ چارچوب های تئوریک تمرکز دارند، توانایی تبیین رفتار عاملان اقتصادی را بدون در نظر گرفتن فرض کارگزار نماینده و سایر فروض دست وپاگیر دور از واقع دارند. در این مقاله ضمن تشریح شرایط اقتصادی پس از شوک تحریم، با روش مدل سازی مبتنی بر عامل به شبیه سازی و ارزیابی رفتار عاملان اقتصادی موثر در ساختار ارزی کشور ایران پس از اصابت شوک تحریم ناشی از خروج امریکا از برجام به کمک نرم افزار NetLogo پرداخته شده است. با توجه به اینکه پس از اصابت شوک تحریم دستکم سه نرخ ارز ایجاد می شود، نتایج نشان می دهد دستکم چهار گلوگاه سیاستی در این شرایط در پیش روی سیاستگذار ارزی وجود دارد: الف) میزان ذخایر بانک مرکزی ب) حجم فعالیت های سفته بازانه ج) شکاف میان نرخ سیاستی و نرخ بازار غیر رسمی ارز د) طول دوره زمانی تعدیل نرخ سیاستی ارز توسط بانک مرکزی. هرچه میزان ذخایر ارز و طلای در دسترس بانک مرکزی کمتر، فعالیت های سفته بازانه بیشتر، شکاف میان نرخ سیاستی و نرخ بازار غیر رسمی ارز بیشتر و طول دوره زمانی تعدیل نرخ سیاستی ارز توسط بانک مرکزی کوتاه تر باشد، جهش های نرخ ارز و تلاطمات ارزی شدیدتر خواهد بود به طوری که ممکن است بانک مرکزی در اثر مداخلات، تمامی ظرفیت و ذخایر خارجی خود را از دست داده و با انفعال کامل این بانک، کشور تحریم شده از پایداری نظام ارزی خارج شده و به ورطه بحران ارزی افتد.

کلیدواژه ها:

بانک مرکزی ، تحریم ، تلاطمات ارزی ، سیاست گذاری ارزی ، مدل سازی مبتنی بر عامل