بررسی و تحلیل ترجمه رباعیات خیام بر اساس مدل تحلیل گفتمان انتقادی یارمحمدی

چکیدهاین پژوهش به بررسی ترجمه ی سه مترجم از رباعیات خیام بر اساس مدل یارمحمدی در ترجمه شعر خیام می پردازد. مدل یارمحمدی، که در ابتدا به عنوان تحلیل گفتمان ترجمه ادوارد فیتزجرالد توسعه یافته است، بر این نکته تاکید دارد که گفتمان فیتزجرالد در سراسر ترجمه هایش با گفتمان خیام همسو باقی می ماند. پژوهش حاضر این مدل را بازبینی کرده و آن را در تحلیل گفتمان ترجمه های سه مترجم از رباعیات خیام، از جمله ترجمه های فیتزجرالد، ای. اچ. وینفیلد و عباس و منصور آریان پور، به کار گرفته است و هشت رباعی منتخب را مورد تحلیل قرار داده است. یافته ها نشان می دهند که استراتژی های ترجمه در این آثار تفاوت های قابل توجهی دارند: فیتزجرالد تصاویر و عناصر زمینه ای را تغییر داده تا با ذائقه خوانندگانش هماهنگ شود، درحالی که وینفیلد وفاداری بیشتری به ایدئولوژی خیام نشان می دهد، هرچند در برخی موارد برای وضوح بیشتر تغییراتی ایجاد کرده و برخی موارد را ترجمه نکرده است. ترجمه آریان پور به متن اصلی نزدیک تر است، اما در برخی موارد به دلیل پایبندی بیش ازحد به متن مبدا ممکن است باعث سوءتفاهم در خوانندگان شود. این مشاهدات نشان می دهند که در حالی که مدل یارمحمدی برای تحلیل گفتمان در سطح کلان مفید است، برای بررسی عناصر شعری همچون قافیه، واج آرایی، توازن آوایی و تصویرسازی به یک چارچوب مکمل نیز در سطح خرد نیاز است.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، ترجمه شعر ، رباعی ، تحلیل سطح کلان ، تحلیل سطح خرد