تحلیل ساختار روایت در سوره های مدنی قرآن کریم

روایتگری داستان یکی از مفاهیم قرآنی است که در سراسر آن مشاهده می شود و به دوره مکه یا مدینه اختصاص ندارد، گرچه طرح اولیه بیشتر داستان ها در سوره های مکی است و در سوره های مدنی تکرار یا پیرفت دیگری از آن داستان روایت می شود. در پژوهش حاضر با کاربست چهار مولفه ی نحوه پراکندگی، ساخت و بسامد واژگان، ساخت نحوی و مخاطب به بررسی ساختار روایات سوره های مدنی پرداخته شده تا از رهگذر آن، ارتباط ساختار داستان ها با بستر کلام و فضای نزول تحلیل و تبیین شود. واکاوی مولفه ها ی یاد شده در داستان های سوره های مدنی، این حقیقت را آشکار می سازد که روایتگری سرگذشت پیشینیان کاملا متاثر از زمینه ی سخن، فضای نزول آیات و احوال مخاطب است. به همین دلیل پیرفت های مختلف یک داستان در سوره های مختلف پراکنده است. همچنین با عنایت به حضور یهودیان در مدینه، داستان بنی اسرائیل و مواجهه آنان با پیامبران الهی بر سایر داستان ها در سوره های مدنی غلبه دارد. از سوی دیگر در سیاق روایتگری داستان، واژگانی اختصاصی و تکامد به کار رفته که زمینه بیشتر آن، داستان های بنی اسرائیل است. دو خطاب اختصاصی آیات نیز متوجه ایشان است. به علاوه از آنجا که مسلمانان در مدینه برای غلبه بر دشمنان به قوت قلب نیاز داشتند، نصرت الهی در حوادث پیشین، یادآوری می شود.

کلیدواژه ها:

روایتگری داستان ، ساختار داستان ، سوره های مدنی ، فضای نزول