بررسی روندهای نوظهور در پیوند هوش مصنوعی و طراحی آموزشی در مدارس

تقاطع دو حوزه قدرتمند هوش مصنوعی (AI) و طراحی آموزشی (Instructional Design - ID) یکی از پویاترین و تحول آفرین ترین عرصه ها در آینده آموزش و پرورش مدارس است. هوش مصنوعی، فراتر از نقش سنتی خود به عنوان ابزاری برای ارائه محتوا یا ارزیابی، به طور فزاینده ای پتانسیل تغییر و بهبود خود فرآیند نظام مند طراحی تجارب یادگیری موثر را نشان می دهد. طراحی آموزشی، به عنوان رویکردی سیستماتیک برای خلق راهکارهای یادگیری کارآمد، جذاب و اثربخش، چارچوب لازم برای هدایت هدفمند قابلیت های هوش مصنوعی را فراهم می کند. این مقاله مروری به بررسی و تحلیل روندهای نوظهور کلیدی در این پیوند هم افزا در بستر مدارس تا تاریخ آوریل ۲۰۲۵ می پردازد. بر اساس تحلیل قابلیت های هوش مصنوعی ذکر شده در ادبیات پیشین و با برون یابی منطقی، روندهایی چون: ۱) ظهور هوش مصنوعی به عنوان دستیار طراح آموزشی در تمام مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزشیابی (ADDIE)، ۲) حرکت به سمت فرا-شخصی سازی تجارب یادگیری با استفاده از مدل های یادگیرنده عمیق تر، ۳) نقش فزاینده و در عین حال چالش برانگیز هوش مصنوعی مولد در تولید محتوا و مواد آموزشی، ۴) تغییر تمرکز از طراحی صرفا آموزشی به طراحی تجربه یادگیری (LXD) با پشتیبانی هوش مصنوعی، ۵) ضرورت رو به رشد طراحی آموزشی اخلاق مدار، شفاف و قابل توضیح (XAI) برای سیستم های هوش مصنوعی، ۶) استفاده پیشرفته تر از تحلیل های یادگیری برای ارزیابی و بهبود مداوم خود طراحی آموزشی، و ۷) توسعه ابزارهای هوش مصنوعی توانمندساز برای معلمان به عنوان طراحان آموزشی در سطح کلاس، شناسایی و مورد بحث قرار می گیرند. این مقاله ضمن تبیین این روندها، بر اهمیت حیاتی حفظ اصول پداگوژیکی، نقش نظارتی و راهبری انسان، و پرداختن به چالش های اخلاقی و عملیاتی تاکید می کند و چشم اندازی از آینده طراحی آموزشی در عصر هوش مصنوعی را ترسیم می نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، طراحی آموزشی ، روندهای نوظهور ، فناوری آموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده ، تحلیل یادگیری ، اخلاق هوش مصنوعی ، هوش مصنوعی مولد.